Reizen met (milde) long-covid: Mijn ervaring en praktische tips

Reizen met long-covid: voor sommige long-covidpatiënten is het helaas ondenkbaar. Maar er is ook een grote groep mensen met een mildere variant, die nog best in staat zijn om op vakantie te gaan, om wandelingen te maken en actief buiten te zijn. Maar dan nog zijn er grenzen waar rekening mee gehouden moet worden. In dit blogartikel vertel ik over mijn ervaring met reizen met milde long-covid en praktische tips die mij geholpen hebben.

Heel eerlijk: ik heb heel lang getwijfeld of ik dit blogartikel wel moest schrijven. Er zijn zóveel verschillen tussen long-covidpatiënten, waarbij voor een grote groep mensen zelfs een wandelingetje te inspannend is. Zelf heb ik gelukkig een milde variant van long-covid, en waarschijnlijk zijn er veel meer mensen die nog best wel kunnen reizen. En omdat ik merkte hoe blij ik zelf werd van praktische tips voor kleine aanpassingen, plaats ik toch na lang wikken en wegen dit artikel.

Wat is long-covid precies?

Long-covid (als in ‘langdurige covid’) genoemd is een aandoening waar je steeds vaker van hoort, maar waar nog steeds niet zoveel over bekend is. Het lijkt op een verstoord autonoom zenuwstelsel te gaan, hoewel er ook al in de richting van een auto-immuunziekte gedacht wordt.

Er zijn heel wat Nederlanders die in zekere mate restschade hebben overgehouden aan COVID-19. Weinig energie, snel buiten adem, hoofdpijn, concentratie- en geheugenverlies: het is nog maar een greep uit de lange lijst klachten die long-covid veroorzaakt. Bij sommigen zorgt het er voor dat ze hele dagen op bed liggen en bijna niets meer kunnen. Maar heb je een lichtere variant van long-covid, dan kun je gelukkig nog best veel. Reizen bijvoorbeeld, of lekker wandelen.

Iedereen is anders

En ook dat is voor iedereen anders. Net als de meeste long-covidpatiënten heb ik last van PEM: Post Exertional Malaise, wat betekent dat je na een te zware inspanning ziek wordt. Een té inspannende hike betekent voor mij de volgende dag in het beste geval keelpijn, in het slechtste geval dagenlang ziek.

Maar de grens van ’te inspannend’ is voor iedereen natuurlijk anders. Ik heb de ‘mazzel’ dat ik nog wel kan sporten; met name buitensporten gaan verrassend goed, waardoor ik bijvoorbeeld urenlang achter elkaar kan skiën, of een wedstrijd kan tennissen. Maar een kwartier in een supermarkt, of een half uurtje in een winkelcentrum geeft zoveel prikkels, dat ik helemaal afknap op even boodschappen doen. Maar ik herhaal: dit is voor iedereen anders.

Ik deel in dit artikel dus vooral mijn eigen ervaringen: wellicht herken je als long-covid patiënt er iets in en helpt het jou ook om te reizen met (milde) long-covid!

Tip 1: Zorg dat je je grenzen scherp hebt

Dit lijkt een inkoppertje maar is zó belangrijk omdat dit het verschil kan maken tussen ziek worden op je vakantie of niet. Zelf houd ik tijdens het reizen allerlei zaken nauwkeurig bij. Vooral bij het wandelen ben ik erg scherp op afstand en hoogtemeters. Omdat ik van mijzelf weet dat ik vooral sterk reageer op een te steile klim, bestudeer ik voorafgaand aan een wandeling uitgebreid de route om te zien hoe steil er geklommen moet worden. In de Komoot-app kijk ik bijvoorbeeld naar het hoogteprofiel om te checken hoeveel van de route donkerrood (dus steil!) is. Na de wandeling houd ik nauwkeurig bij hoe ik mij de volgende dag voel en aan de hand daarvan stel ik zo mijn grenzen scherp vast.

Voorbeeld: in juni op Corsica maakten we een wandeling op het Revellata schiereiland van 9 kilometer met 350 hoogtemeters. De dag er na had ik behoorlijk keelpijn en een grieperig gevoel, wat een duidelijk signaal was dat de hike iets te zwaar was. De volgende wandelroutes die ik uitzocht, selecteerde ik dus op maximaal 250-300 hoogtemeters en die gingen allemaal goed.

Wil je het goed doen, dan begin je eigenlijk met een lichtere wandeling, kijk je hoe je daar op reageert, en bouwt dan langzaam uit. Ik gebruik zelf overigens het Polar Vantage M2 sporthorloge, dat alle belangrijke data voor mij registreert en in de Polar Flow-app bijhoudt.

Omdat ik alle data nauwkeurig monitor, zag ik daarom drie maanden later in september dat ik in de Dolomieten ineens 500 hoogtemeters kon wandelen zonder noemenswaardige klachten achteraf. Daaruit kon ik dankzij het vastleggen van data concluderen dat ik tijdens de zomermaanden vooruitgegaan was.

Tip 2. (Her)ken de signalen die je lichaam geeft (en luister er naar)

Heb je nog niet zolang long-covid, dan is dit misschien een lastige. Hoe voel je dat je over een grens gaat? PEM, waar ik eerder over schreef, treedt vaak pas na 24 tot 48 uur op, dus hoe kun je dit voorkomen? Het is goed om dit voorafgaand aan je reis met een ergotherapeut te bespreken. Misschien kan hij/zij met jou ontdekken óf en hóe jouw lichaam signalen afgeeft dat het tijd is om rust te pakken.

In mijn geval merk ik dat, als ik over een grens ga, er een lichte keelpijn komt opzetten en ik wat rillerig word. Een beetje griepgevoel maar zonder echt koorts te hebben. Misschien herken je dit, of wellicht heb je andere signalen die afgegeven worden als je moe bent. Negeer deze signalen niet, maar registreer ze juist bewust. En daarmee grijp ik weer terug naar punt 1: hiermee kun je goed vaststellen wat voor jou de grenzen zijn.

Zo merkte ik vorig jaar tijdens een rondleiding door Wernigerode, dat er na anderhalf uur keelpijn op kwam zetten. Ik vond het steeds lastiger om de gids te volgen. Ik was dan ook best opgelucht toen we weer op de Marktplatz kwamen. Een half uurtje met een koud drankje op een terras zitten was voor mij gelukkig alweer voldoende om weer een beetje bij te tanken zodat we daarna nog op eigen gelegenheid door de stad konden slenteren.

Tip 3: Plan je reis niet te vol

Mijn valkuil is dat ik té graag té veel wil. En zeker op reis, als er zoveel moois en leuks te zien en te doen is. Maar reizen met long-covid betekent vooral veel rustmomenten inplannen. Je kunt heus wel wat doen, maar geen intensieve dingen voor lange tijd.

Tijdens onze laatste reizen hebben we een paar keer een tussenstop in leuke steden gepland om de rijafstand wat te breken. Zo waren we een middag in Beaune, een middag in Metz, eentje in Limburg an der Lahn en recent nog in Innsbruck. Allemaal leuke en gezellige steden waar genoeg te zien is. Het is dan heel verleidelijk om urenlang op pad te gaan, maar dat moet je later bezuren. Een uurtje of twee, drie de stad in, daarna terug naar het hotel om te ontspannen.

Tip 4: Meer overnachtingen op één plek

Ik houd zelf veel van rondreizen. Elke keer weer een andere omgeving, andere dingen om te zien en weer een nieuwe regio om te ontdekken. Maar ga je reizen met long-covid, dan is heel actief rondreizen misschien niet zo’n goed idee. Als ik bijna elke dag weer koffers moet pakken om door te gaan, zou dat bij mij veel onrust en prikkels veroorzaken. Omdat ik (zoals veel long-covidpatiënten) best last heb met mijn korte-termijngeheugen, zou ik continu een onrustig gevoel hebben of ik alles wel heb. Sowieso zorgt het steeds weer naar nieuwe plekken reizen voor een wat onrustig gevoel.

Toen we vorig jaar zomer naar Corsica reisden, deden we er vier dagen over om naar huis te gaan. Een dag van ons vakantieadres naar Ajaccio (plus Ajaccio bekijken), één dag op de boot van Ajaccio naar Toulon, één dag van Toulon naar Metz en de vierde dag van Metz naar huis. Lang verhaal kort: ik was direct weer toe aan een nieuwe vakantie… Veel te veel onrust en daardoor heel vermoeiend, hoe mooi en leuk de terugreis ook was.

Kortom, ga bij jezelf na of het beter voor je is om een paar adressen uit te zoeken vanaf waar je uitstapjes maakt, in plaats van steeds verkassen tijdens je reis. Waarschijnlijk geeft het meer rust en minder prikkels dan rondreizen.

Tip 5: Prikkels vermijden

Prikkels, het woord is al een paar keer gevallen. De meeste long-covidpatiënten hebben er flink last van. Harde geluiden, felle lichtflitsen, sowieso scherp licht, drukte aan je ogen: het kan allemaal resulteren in vervelende klachten zoals een hoge hartslag, kortademigheid en andere symptomen.

Ook tijdens je vakantie kun je soms best last hebben van prikkels. Ongetwijfeld kom je tijdens het reizen op drukke plekken maar probeer dit tot een minimum te beperken. Een levendige stad zorgt voor zoveel onrust aan je ogen en oren, dat je hier in een mum van tijd overprikkeld raakt.

Wat voor mij ook een lastige is, is een druk restaurant ’s avonds. Vooral in landen waar je wat later op de avond eet, waardoor ik vaak al moe ben als we gaan eten. Dan kunnen geluiden als kletterend bestek, hard lachende mensen of huilende kinderen veel harder binnenkomen en voor flink wat triggers zorgen. Tegenwoordig neem ik vaak mijn Samsung Buds mee als we uit eten gaan. Dat helpt mij best wel om de meeste geluiden te filteren, terwijl ik nog wel gesprekken kan voeren met tafelgenoten. Geneer je niet: zeker als je kleine dopjes in doet, ziet bijna niemand het. En het kan voor jou het verschil maken tussen lekker tafelen of halverwege het diner al afknappen.

Overigens gebruik ik ook graag een noise-canceling headphone om bijvoorbeeld geluiden van een auto- of vliegtuigmotor te dempen. Ook op luchthavens is het fijn om zo in stilte te wachten. Andere dingen die kunnen helpen zijn een zonnebril om fel licht te filteren.

Tip 6: Rust pakken

Dit is natuurlijk ook een schot voor open doel, want elke long-covidpatiënt weet inmiddels wel dat activiteiten afgewisseld moeten worden met rust pakken. Maar bedenk van te voren goed hoe je dat tijdens je vakantie vorm wil geven. Want anders laat je je al snel meevoeren in de drukte van de dag en voor je het weet schiet het rust pakken er bij in.

Wat bij mij enorm helpt is iets wat eigenlijk helemaal niet bij mij past: de VGZ Mindfullness app (met dank aan mijn ergotherapeut voor de tip!). Hier zitten heel veel oefeningen in, zoals ademhalingsoefeningen, aandachtsoefeningen, meditatieoefeningen, schrijfoefeningen enzovoorts. Niet mijn ding, maar verrassend genoeg zie ik tijdens het doen van de oefeningen dat mijn hartslag daalt. En een lage hartslag is goed nieuws, want dan pakt mijn lichaam echt rust!

Probeer net als in het dagelijkse leven fysieke en mentale activiteiten af te wisselen en bouw dus voldoende rustmomenten in. Werk desnoods ook tijdens je vakanties met schema’s die je vooraf maakt, zodat je zeker bent van voldoende ontspanningstijd. Het is uiteindelijk vakantie!

Tip 7: Wandelen in stilte

Dit is iets wat ik zelf pas net ontdekte bij het lezen van een interview met een andere long-covidpatiënt. Zij vertelde dat ze af en toe met haar man ging wandelen, wat best goed ging zolang ze maar niet hoefde te praten. En toen viel bij mij ook het kwartje dat dit echt verschil maakt. Als ik alleen wandel, gaat dat prima, ook als ik een heuveltje op moet.

Maar ik wandel vaak met anderen en dan kletsen we heel gezellig, maar ik merk ook dat ik soms helemaal buiten adem ben. Blijkbaar gaan pratend wandelen en long-covid niet goed samen. Dus geniet van de rust en wandel lekker in stilte!

Sowieso merk ik dat de rust van de natuur mij goed doet. In de bergen of in de bossen voel ik mij vaak veel beter omdat de natuur zoveel rustiger aan mijn ogen is. Dus mijd drukke steden in je vakantie en ga voor de pracht van de natuur!

Tip 8: Accepteer dat niet alles kan

Tja, preken voor eigen parochie, noemen ze dat, toch? Ik vind dit zelf een hele lastige want er is zoveel leuks te doen tijdens het reizen, óók met long-covid! Maar accepteer dat je ziek bent en dat je daarom niet zoveel kunt doen als anders. Dat sommige dingen nu niet kunnen maar hopelijk in de toekomst wel weer. En dat je grenzen bewaken echt in je eigen belang voor herstel is.

Ik herinner me dat we vorig jaar een vrij eenvoudige hike op Corsica deden. Toen we terugkwamen bij ons beginpunt, zagen we aan de overkant de hogere bergen liggen waar een pittige, maar mooie wandelroute doorheen liep. Toen ik wandelaars op die route zag, was het wel even op mijn tanden bijten want wat had ik óók graag daar gewandeld! Maar tegelijk besefte ik ook dat het niet vanzelfsprekend was dat ik überhaupt nog een mooie wandeling had kunnen afleggen. En die steile klimtochten, die komen hopelijk wel weer!