De Harzer Klosterwanderweg: Complete gids

Zeven etappes door de prachtige Harz, die 117 wandelkilometers langs oude kerken en abdijen aan elkaar rijgen. Dat is de Harzer Klosterwanderweg: een afwisselende langeafstandswandeling in de Duitse Harz. Omdat deze wandelroute nog niet zo bekend is, wandel je meestal in stilte en rust, door de bossen en tussen korenvelden door. In deze complete gids voor de Harzer Klosterwanderweg vind je alle informatie over deze karakteristieke wandelroute.

Nadat ik al verschillende keren een kloosterweekend in een oude abdij doorbracht, koos ik dit jaar voor iets anders: de Harzer Klosterwanderweg. Eigenlijk vooral uit praktisch oogpunt: in de abdij mag je geen hond meenemen en op de kloosterwandeling wel! Dus gingen Doodle Oliver en ik samen op pad voor een paar dagen rust, bezinning en genieten van de mooie natuur. Voor mij dan, want Ollie was vooral druk met stokken zoeken, geurtjes opsnuffelen en door beekjes plonzen!

Ook als je niet zoveel met kloosters en kerken hebt, is deze langeafstandswandeling een aanrader. Weliswaar haal je alle stempeltjes onderweg op bij een kerk of abdij, maar er is nog zoveel meer te zien. Geschiedenisliefhebbers halen hun hart op tijdens de tweede etappe, die helemaal door het voormalige grensgebied van het IJzeren Gordijn voert. Natuurliefhebbers worden de hele route getrakteerd op prachtige uitzichten en mooie bospaden.

Er zijn ook kloosters waar je kunt overnachten om de ervaring compleet te maken. Ik blijf het altijd weer indrukwekkend vinden om binnen kloostermuren te slapen!

Wat is de Harzer Klosterwanderweg?

De Harzer Klosterwanderweg gaat weliswaar langs eeuwenoude kloosters maar is een relatief jonge wandelroute. In 2005 werden de kloosters Ilsenburg en Drübeck door een wandelroute verbonden. Daarna werd de route stap voor stap uitgebreid. In 2024 volgde de laatste etappe naar Halberstadt. Inmiddels is de route dus 117 km lang en verdeeld over zeven etappes.

Deze meerdaagse wandeling in de Harz begint in Goslar en loopt via de noordkant van de Harz naar Halberstadt. De etappes zijn tussen de 10 en 22 kilometer lang. Omdat je steeds aan de wat vlakkere noordzijde van het gebergte loopt, is de route nergens echt steil of zwaar. De meeste wandelpaden zijn goed toegankelijk en de route is voor iedereen met een beetje basisconditie te lopen.

Juist omdat de focus van de Harzer Klosterwanderweg niet op sportieve prestaties ligt, blijft er onderweg genoeg tijd over om een kloostertuin te bezoeken, een kerk binnen te lopen of op één van de ‘Engelsbänke’ onderweg uit te rusten.

Engelsbänke op de Harzer Klosterwanderweg

Wat de Engelsbänke (letterlijk vertaald ‘engelsbanken’) zijn? Ik vond het een hele mooie, toepasselijke toevoeging aan deze wandelroute. Overal langs de route staan houten banken met de rugleuning in de vorm van een engel. Op elke bank is een plaatje bevestigd waar je een inspirerende tekst of Bijbelcitaat leest, vaak verbonden met de plek waar de bank staat. Zo heeft de Engelsbank vlakbij de Lutherstein een citaat van Maarten Luther en de Engelsbank bij Kloster Michaelstein (waar nu een muziekacademie in zit) een quote die over muziek gaat.

In de houten rugleuning is ook een tekst gegraveerd, vaak een aansporing of bemoediging, zoals bijvoorbeeld ‘Gott gebe dir ein weises Herz’. Ik vond de Engelsbänke een hele waardevolle toevoeging aan de wandelroute. Niet alleen was het leuk om ze te spotten en te zien welke quote er op staat, maar ook zetten de teksten op de banken je toch even tot nadenken. Bovendien kwamen ze soms (niet altijd!) net op een mooi moment om pauze te houden. En een pauze op een Engelsbank voelde tóch beter dan op een gewoon houten bankje.

Harzer Klosterwanderweg zonder bagage

Aan deze wandelroute gaat, zoals met alle langeafstandswandelingen, wel een stukje voorbereiding vooraf. Allereerst moet je je afvragen of je zelf met rugzak op loopt, of dat je je bagage laat vervoeren. De Harzer Klosterwanderweg biedt een officiële wandelweek aan onder de naam ‘Wandern ohne Gepäck’. Het nadeel vind ik dat dit waarschijnlijk voor veel meer drukte op de wandelroute zorgt. Tegelijk kunnen ontmoetingen onderweg ook juist weer iets heel moois opleveren.

De organisatie ‘Wandern im Harz‘ biedt ook een compleet pakket aan voor de Harzer Klosterwanderweg. Ze regelen overnachtingen, bagagetransport, lunchpakketten, kaarten en stempelpas en vervoer van Halberstadt terug naar Goslar.

Zelf regelen

Ik heb wel alles zelf geregeld en nam mijn bagage in een backpack mee. Overnachtingen boekte ik rechtstreeks of via Booking.com. Reserveer ze vooraf want dan hoef je ter plekke niet te zoeken. Je kunt de etappes altijd wat aanpassen zodat je vaker in of bij een klooster kunt slapen.

Bij de Tourist Info in Goslar kun je allerlei zaken aanschaffen. Een wandelkaart: hoewel ik met navigatie liep, vond ik het toch wel leuk om ook een kaart op zak te hebben zodat je wat beter overzicht hebt. Daarnaast kun je hier het stempelboekje kopen (waarover zo meer) en nog een ander informatieboekje met uitleg over de etappes en bezienswaardigheden onderweg.

Download echt de routebeschrijvingen vanaf de website van de Harzer Klosterwanderweg vooraf op je telefoon. De route is gemarkeerd met een klein, vierkant wit bordje met donkerrood Grieks kruis, vaak op bomen, palen en wegwijzers. Maar omdat het bordje zo klein is, zie je hem ook al snel over het hoofd. En op veel cruciale punten ontbrak de markering volledig of hing hij op een onlogische plek. Op sommige plekken staat een groter bord met de afstanden er op, maar die afstanden kloppen ook totaal niet dus neem die niet te serieus. Dankzij de gpx-bestanden kun je toch navigeren zonder te hoeven zoeken.

Praktische tips voor de Harzer Klosterwanderweg

Aan het einde van dit artikel vind je een korte beschrijving van de verschillende etappes die ik gelopen heb. Maar er zijn wat praktische dingen om rekening mee te houden.

Parkeren kan in Goslar heel makkelijk op de parkeerplaats Füllekuhle (Bertha-von-Suttner-Straße 1). Hier kun je gratis een langere periode staan. Vanaf hier is het zo’n 800 meter lopen naar de Neuwerkkirche, de start van de Harzer Klosterwanderweg. Ik overnachtte in Goslar in Hotel Goldene Krone, een leuk hotel aan de rand van de Altstadt. Vooral de statige ontbijtzaal wil je niet missen!

Aan het einde van de Klosterwanderweg kun je met openbaar vervoer terugreizen naar Goslar. Ik gebruik altijd de website Bahn.de om bussen en treinen uit te zoeken. Treintickets kun je ook via deze site boeken. Let op: bij veel accommodaties krijg je een gastenkaart waarmee je de volgende dag gratis gebruik kunt maken van bussen in de Harz. Check dit dus goed voordat je een buskaartje koopt. Je kunt ook overwegen om een Deutschlandticket van € 63,- te kopen, die geldig is in alle bussen en regionale treinen in Duitsland.

Je rugzak inpakken betekent grammen tellen! 5 tot 7 kilo is ideaal, 7 tot 9 kilo gaat ook nog wel maar is je rugzak zwaarder, dan wordt de wandeling ook een stukje pittiger. Omdat ik ook een paar kilo hondenvoer en andere hondenattributen meesleepte, zat ik aan de 9,5 kilo (in een 40-liter backpack) en dat was best stevig. Gelukkig at Ollie goed en werd de rugzak elke dag een beetje lichter!

Stempelposten onderweg

Stempelen onderweg: ik werd er echt blij van! Je schaft het stempelboekje onder andere bij de Tourist Info in Goslar aan. In het dunne boekje vind je alle kloosters plus verschillende bijzondere kerken die je onderweg tegenkomt. Op al deze plekken staat er een rood stempelkastje. Je kunt het kastje openklappen zodat er een tafeltje ontstaat. Boekje op de juiste pagina open en een mooi stempel zetten! Hang na het stempelen de stempel weer aan het haakje in het kastje. Dankzij de stempels heb je een mooie herinnering aan alle plekken die je gepasseerd bent. Heb je alle stempels verzameld, dan krijg je bij het servicebureau van de Harzer Wandernadel of bij deelnemende Tourist Information-kantoren een mooie koperen Harzer Klosterwanderweg-wandelpin.

Op sommige plekken is het stempelkastje lastig te vinden. Vooral bij Kloster Drübeck heb ik een poos lopen zoeken omdat het terrein zo groot is. Als je in de richting van de receptie loopt, zie je het kastje zo liggen.

Verdieping tijdens de Klosterwanderweg

Het is ook goed om voor te bereiden wat deze wandelroute voor jou betekent. Is er een bepaald thema waar je bij stil wilt staan? Bepaalde vragen of struikelblokken waar je tijd voor wil nemen? Ondanks dat het een kloosterwandelroute is, hoeft het natuurlijk niet perse geloof-gerelateerd zijn. Misschien staat er een belangrijke beslissing voor de deur of heb je een drukke periode achter de rug, waar je van bij wilt komen.

Schrijf- en boekentips

Je kunt bijvoorbeeld een schriftje meenemen waar je notities in maakt. Onderweg kom je misschien dingen tegen die je in het schriftje plakt als herinnering aan de route. Tijdens het wandelen wil je natuurlijk geen zware boeken in je rugzak maar een dun boekje of e-book kan wel. Ik nam zelf het boekje ‘Hier en nu‘ van Henri Nouwen mee: niet zo zwaar maar wel heel rijk qua inhoud en zeker een aanrader voor onderweg (ook als e-book verkrijgbaar). Heb je ‘Eindelijk Thuis‘ van dezelfde auteur nog niet gelezen, dan is dat ook een prachtig boek. Tenslotte zijn de boeken van Mirjam van der Vegt een aanrader, zoals bijvoorbeeld ‘Leven is leren‘ of ‘Koester je hart‘.

Tegelijk moet je ook realiseren dat het soms helemaal niet zo goed lukt om écht stil te worden of de antwoorden te vinden die je zoekt. Ook op de Klosterwanderweg word je afgeleid door van alles onderweg, net als dat ook tijdens een kloosterweekend in een abdij niet even goed lukt. Soms merk je pas na afloop dat zo’n tijd van bezinning je meer opgeleverd heeft dan je in eerste instantie denkt. Wees daarin dus niet te streng voor jezelf, ga niet te dwangmatig aan de slag met bezinning en stil zijn en geniet ook (juist!) van alle moois om je heen. Soms kun je in kleine details van de schepping de hand van de Schepper zien en kan dat al voor een vreugdemomentje zorgen.

Kloosters en kerken bezoeken

Wat ik een klein nadeel van de Harzer Klosterwanderweg vond? Het feit dat heel veel kerken en kloosters op slot zaten! Dit was echt een minpuntje. Een van de redenen is dat een groot deel van Noord- en Midden-Duitsland na de Reformatie overwegend luthers (protestants) werd. Veel van de kloosters en kerken horen tegenwoordig dus ook bij de Evangelisch-Lutherse Kerk waar het, minder dan in katholieke kerken, niet zo’n gebruik is om overdag de kerk binnen te lopen voor gebed of kaarsjes branden.

Hoewel begrijpelijk, vond ik het wel jammer want de serene sfeer in een oude kerk of abdij is altijd weer bijzonder. En veel kerken langs de Harzer Klosterwanderweg zijn zó oud, dat ze ook uit historisch oogpunt de moeite waard zijn.

Wil je graag een bepaalde kerk of abdij bezoeken, verdiep je dan van tevoren in de openingstijden. Soms zijn ze een paar uur per dag geopend en kun je je wandeling van die dag afstemmen op de openingstijden. Sla daarnaast ook de kloostertuinen niet over want ook die zijn vaak heel fotogeniek én rustgevend!

Kloosters waar je kunt overnachten zijn:

• Kloster Wöltingerode
• Kloster Drübeck
• Kloster Michaelstein (direct naast het klooster zelf)

De Harzer Klosterwanderweg met hond

Vanwege de zwaarte is de Harzer Klosterwanderweg ook goed met hond te doen. Ollie heeft nog nooit zolang achter elkaar gewandeld maar deed het uitstekend! Zolang er maar af en toe gezwommen kon worden, bleef hij enthousiast.

Zoek uiteraard accommodaties die honden accepteren. Onderaan dit blog vind je bij de etappes de plekken waar ik overnacht heb, en die dus allemaal geschikt zijn. In abdijen en kerken mag je hond niet naar binnen. Ollie is gelukkig heel relaxt met buiten wachten dus met wat snackjes voor zijn neus, vond hij het prima als ik even weg was.

De Harzer Klosterwanderweg loopt door Nedersaksen en Saksen-Anhalt, waardoor de regels per etappe verschillen. In Saksen-Anhalt geldt in de vrije natuur een aanlijnplicht van 1 maart tot en met 15 juli; in Nedersaksen van 1 april tot en met 15 juli. Dit geldt ook op de meeste bos- en veldwegen. Buiten deze periode mag een hond op veel plaatsen loslopen, maar alleen wanneer hij goed onder controle staat en geen wild achtervolgt. In natuurgebieden en op plaatsen met borden kunnen strengere regels gelden.

Binnenkort schrijf ik nog een apart blogartikel over de Harzer Klosterwanderweg met hond, vol met tips en aanbevelingen. Over het algemeen kan ik echter zeggen dat deze lange afstandswandeling heel geschikt is om met je hond te doen. Bij Kloster Drübeck stond er zelfs een waterbak voor honden bij de stempelpost!

Hoe heb ik deze wandelroute ervaren?

Zelf heb ik nu vijf van de zeven etappes gelopen. Het plan is om in het najaar de laatste twee etappes mee te pakken zodat ik de route compleet heb.

De Harzer Klosterwanderweg is misschien niet een perfect bewegwijzerde wandelroute. Ook zaten er onderweg meer kerkdeuren op slot dan ik had gehoopt. Qua route was het fijn dat het niet te steil was. Tegelijk houd ik ook wel van het ruige van het Harzgebergte, maar liep deze route daar meer langs dan doorheen. Je zag de bergen dus wel liggen maar de route ging vooral door heuvelachtig gebied.

Samengevat: deze meerdaagse wandelroute is vooral geschikt voor wandelaars die houden van rustige en niet al te zware etappes. Wanneer je houdt van afwisseling tussen natuur en cultuur, dan vind je dit ongetwijfeld een prachtige route. Zoek je juist ruige bergpaden, uitdaging en spectaculaire vergezichten, dan is dit waarschijnlijk juist niet de meest geschikte langeafstandswandeling.

Ik kijk heel mooi terug op de wandeldagen. De route gaat over het algemeen over hele mooie en afwisselende paden, met af en toe een stukje asfalt. De combinatie van christelijk en cultureel erfgoed met bijzondere geschiedenis en prachtige natuur maakt deze route uniek.

Tot slot: De etappes van de Harzer Klosterwanderweg

Hier volgt binnenkort nog een eigen blogartikel over, waarin ik uitgebreider over de etappes vertel. Maar graag neem ik jullie toch alvast in vogelvlucht mee naar de etappes en vertel ik waar ik overnacht heb. Ik houd hierbij mijn eigen data vanuit Komoot aan, en niet de officiële gegevens want die kloppen niet 100%.

Reis op tijd naar Goslar zodat je ook nog tijd hebt om die oude stad te bezoeken. Ik schreef al eens een uitgebreid blog over Goslar en zoals je ziet, is hier genoeg te zien en te doen.

Etappe 1: Goslar – Wöltingerode

Afstand: 15 km (incl. het stukje van de parkeerplaats naar de Neuwerkkirche in Goslar)
Hoogtemeters: 210 meter stijgen, 320 meter dalen

De eerste etappe is een vlakke, en rustige aanloop naar de Harzer Klosterwanderweg. De eerste vijf kilometer van deze etappe vond ik wat saai omdat je alleen maar door buitenwijken van Goslar loopt. Er is wel geprobeerd de mooiste paadjes in de stad te vinden maar je blijft tussen huizen lopen. Maar kom je in de buurt van Kloster Grauhof, dan wordt het mooier.

Je loopt dan vooral tussen korenvelden en landbouwgronden door maar wel met mooi uitzicht. Begin juli bloeiden de klaprozen en korenbloemen nog volop, heel kleurrijk! Na Immenrode loop je een stukje door het bos en dan zie je ineens Kloster Wöltingerode voor je liggen. De laatste kilometer loop je tussen oude fruitbomen door, met uitzicht op het klooster én op de indrukwekkende berg Brocken in de verte.

Kloster Wöltingerode is direct een van de hoogtepunten van de route. Je kunt het klooster bezoeken, een rondleiding volgen door de historische distilleerderij en brouwerij en overnachten binnen de kloostermuren.

Overnachting: Kloster Wöltingerode (ook eenvoudige ‘Pilgerzimmer’ beschikbaar)
Restauranttip: Klosterkrug Wöltingerode: typisch Duitse gerechten

Etappe 2: Wöltingerode – Ilsenburg

Afstand: 21 km
Hoogtemeters: 520 meter stijgen, 390 meter dalen

Dit vond ik de mooiste etappe als het gaat om natuurschoon en historie. De etappe is door zijn lengte best pittig en ik zag hier van tevoren wel wat tegenop. Maar het bleek alles mee te vallen en ook Ollie haalde moeiteloos het stadje Ilsenburg.

De eerste paar kilometer gaan door landbouwgebied, waarbij je ook wel wat minder interessante asfaltwegen meepakt. Maar ben je in de buurt van Abbenrode, dan wordt de route een stuk mooier. Hier loop je door het oude grensgebied van het voormalige IJzeren Gordijn en dat is heel indrukwekkend.

Op Kolonnewegen, waar vroeger DDR-soldaten patrouilleerden op zoek naar vluchtelingen, wandel je nu in alle rust door de natuur. Regelmatig kom je oude grenspalen of herinneringsplekken tegen. Ik vond het aangrijpend en bijzonder tegelijk. Tip: lees vóór je wandeling ‘De Nomade‘ van Anya Niewierra voordat je hier naartoe gaat. Het boek speelt zich deels af in een vergelijkbaar grensgebied, waardoor de geschiedenis onderweg nog meer tot leven komt.

De route volgt een heel eind de Ecker en je wandelt hier door een sprookjesachtig mooi boslandschap. Even verderop passeer je de voormalige natuurgeneeskundige kuurplaats Jungborn Stapelburg. Dit kuuroord werd tijdens de aanleg van de grens vrijwel volledig afgebroken. Alleen twee gereconstrueerde Lichtlufthäuschen herinneren nog aan de meer dan honderd houten huisjes die hier ooit stonden.

Via de Ilsenburgstieg klim je vervolgens geleidelijk omhoog naar het stadje Ilsenburg. Bezoek zeker de schitterende oude kloosterkerk van Kloster Ilsenburg!

Overnachten: Landhaus Zu den Rothen Forellen: een heerlijk hotel met fijne wellness
Eten: Restaurant Olympia am Schloss: sfeervol dineren vlakbij het klooster Ilsenburg

Etappe 3: Ilsenburg – Wernigerode

Afstand: 15 km
Hoogtemeters: 470 meter stijgen, 500 meter dalen

Deze etappe is ook prachtig en gaat eerst over fijne, brede bospaden van Kloster Ilsenburg naar Kloster Drübeck. Via de zijkant (het moderne grijze hokje) kom je in de oude kloosterkerk. Loop daarna ook even door de fleurig bloeiende kloostertuin vol leuke bordjes met quotes.

Van Drübeck vervolg je je weg via het schilderachtige dorpje Darlingerode, waarna je het bos weer inloopt. Een paar kilometer verderop lag ooit het Kloster Himmelpforte, dat allang niet meer bestaat. Het enige wat je hier vindt, is een Lutherstein, omdat Maarten Luther hier ooit overnacht heeft.

Vanaf Himmelpforte loop je in een rechte lijn naar het gezellige stadje Wernigerode. Het laatste stukje van de etappe gaat langs de spoorlijn van de beroemde Harzer Schmalspurbahnen. Met een beetje geluk kun je de historische stoomtrein nog puffend voorbij zien rijden!

Wernigerode is een gezellig stadje met vakwerkhuizen en een schilderachtig marktplein. Heb je nog energie over, dan is het de moeite waard om hier een stadswandeling te maken onder leiding van een gids.

Overnachting: Hotel Gotisches Haus: heel comfortabel hotel aan het sfeervolle marktplein
Diner: Weisscher Hirsch Wernigerode: mooi terras met uitzicht op het marktplein

Etappe 4: Wernigerode – Blankenburg

Afstand: 19 km
Hoogtemeters: 700 meter stijgen, 640 meter dalen

Vanuit Wernigerode loop je eerst een stukje omhoog om via de fraaie Lustgarten de stad uit te gaan. Heb je energie over, dan kun je ook nog een uitstapje maken naar het Schloss Wernigerode. Na verloop van tijd kom je bij de Austberg: een lage heuvelrug die kilometers verder uiteindelijk over zal gaan in de beroemde Teufelsmauer.

Halverwege de Austberg kregen we wel de schrik van ons leven. We passeerden een grote kudde geiten, die bewaakt werd door drie enorme schaapshonden. Alleen een heel dun, gammel hekje scheidde ons paadje van deze drie blaffende en grommende monsters. Ik heb de arme Ollie, die helemaal verstijfde van angst, achter mij aangesleurd om ons maar zo snel mogelijk uit de voeten te maken. Gelukkig bereikten we even later de mooie Austbergturm waar we even konden pauzeren en van het weidse uitzicht genieten.

Na Benzingerode heb je de keuze om via een asfaltweg verder te lopen óf via de Ziegenberg. Ik koos voor het laatste omdat ik niet zo’n fan van asfaltweggetjes ben. Het pad over de bergkam was lastig begaanbaar maar wel heel mooi dus ik kan deze zeker aanraden. Bij Kloster Michaelstein pauzeren we even op het fijne terras van ‘Zum Klosterfischer’ voordat we de laatste kilometers naar Blankenburg lopen. Het Kleine Schloss van Blankenburg met bijbehorende slottuinen is erg mooi, dus loop hier zeker ook even een rondje.

Overnachten: Je kunt overwegen om bij Kloster Michaelstein te overnachten zodat etappe 4 iets korter wordt en etappe 5 iets langer. Eerlijk gezegd vind ik dat een betere verdeling van de etappes en op sommige websites kom je deze etappecombinatie ook al tegen.

Etappe 5: Blankenburg – Thale

Afstand: 11 km
Hoogtemeters: 410 meter stijgen, 350 meter dalen

Vanaf Blankenburg loop je direct de Teufelsmauer op: een bizar gevormde heuvelrug helemaal aan de noordkant van de Harz. Het eerste stuk loop je over een lastig pad met boomwortels en flinke hoogteverschillen, terwijl hoog boven je de rotsblokken uittorenen. Dit is zonder twijfel één van de spectaculairste stukken van de Harzer Klosterwanderweg.

Het mooiste stukje van de Teufelsmauer is bij de Hamburger Wappen. Deze markante rotspunten, die boven de heuvel uitsteken zijn uiterst fotogeniek! Je kunt ze zelfs nog beklimmen als je wat energie over hebt. Omdat ik Ollie aan de lijn had, zijn wij beneden op veilige bodem gebleven maar het zag er wel leuk uit!

Vanaf de Hamburger Wappen loop je tussen de korenvelden en even later door het bos naar het stadje Thale. Thale is zelf niet veel bijzonders: het is een industriestad zonder een sfeervol centrum. Wel kun je vanaf hier een uitstapje maken naar het schitterende Bodetal, wat mij betreft één van de mooiste delen van de Harz.

Overnachten: Gästehaus Müsestieg

Etappe 6 en 7: Van Thale naar Halberstadt

Etappe zes (20 km) en zeven (22 km) staan nog op de planning; ik hoop deze te lopen als straks de Harz in een prachtig herfstlandschap verandert! Nummer zes voert van Thale naar het gezellige Quedlinburg, terwijl de laatste etappe (gelijk de langste) naar het eindpunt Halberstadt voert.

Zodra ik ook deze twee etappes heb gelopen, werk ik deze gids verder bij. Zo groeit dit artikel stap voor stap uit tot de meest complete Nederlandstalige gids over de Harzer Klosterwanderweg.

Meer lezen?

De Harz is een leuke vakantieregio in Duitsland. De combinatie van prachtige natuur, veel cultureel erfgoed en de leuke, gezellige steden zorgt er voor dat je hier echt wel wat tijd door kunt brengen.

Over de Harzer Klosterwanderweg is nog veel meer te vertellen dus zullen daar binnenkort ook nog meer artikelen over verschijnen.

Heb je, net als ik, iets met oude kloosters en abdijen, of zoek je inspiratie voor een stukje verdieping en verstilling, dan kun je ook mijn nieuwe Instagramaccount Kloosterpaden volgen. Ook daar zullen regelmatig beelden van de Harzer Klosterwanderweg voorbijkomen!