Iets buiten het centrum van de leuke stad Hannover vind je de fraaie, kleurrijke Herrenhäuser Gärten. Deze indrukwekkend mooie tuinen hebben een heerlijk koninklijk sfeertje. Sla ze dus zeker niet over tijdens je bezoek aan Hannover. In dit blog vind je alle tips voor jouw bezoek aan de Herrenhäuser Gärten.
De Herrenhäuser Gärten horen bij Schloss Herrenhausen, waarvan de historie teruggaat tot ergens in de 17e eeuw, toen hier nog een hofboerderij stond. Keurvorst Ernst August van Brunswijk-Lüneburg en zijn echtgenote Sophie von der Pfalz maakten er steeds meer een paleis van. Vooral Sophie bemoeide zich volop met de aanleg en ontwikkeling van de uitgestrekte tuinen bij het slot.
Wie was Sophie von der Pfalz?
Sophie was een dochter van Frederik V von der Pfalz en Elizabeth Stuart. Zij was dus een kleindochter van koning Jacobus I van Engeland. Sophie groeide op in Den Haag, waar haar ouders naartoe verbannen waren. Geïnspireerd door de baroktuinen die zij in Nederland, maar ook in Versailles zag, drukte zij een sterk stempel op de aanleg van de Herrenhäuser Gärten. Sowieso was Sophie een bijzondere vrouw: intelligent, eigenzinnig en met een uitgesproken mening. Zij was goed bevriend met de filosoof en wetenschapper Leibniz, wiens naam je in Hannover op verschillende plekken nog tegenkomt.
Bijna was Sophie ook nog koningin van Groot-Brittanië geworden. Met de Act of Settlement van 1701 werd bepaald dat de Britse kroon na Queen Anne zou overgaan op Sophie en haar protestantse nakomelingen. Echter, in juni 1714, maakte de inmiddels 83-jarige Sophie haar dagelijkse avondwandeling door de Großer Garten bij Schloss Herrenhausen. Ze werd door een regenbui overvallen, zocht beschutting, werd onwel en overleed.
Amper twee maanden later overleed Queen Anne. Sophies oudste zoon werd als George I koning van Groot-Brittannië en zo begon de personele unie tussen Hannover en Groot-Brittannië, die meer dan een eeuw zou duren.
Probeer eens (zonder gebruik van Maps) het standbeeld van Sophie von der Pfalz te vinden, dat opgericht is op de plek waar zij overleed.
De Herrenhäuser Gärten
Genoeg droge feitjes: hoe zien de Herrenhäuser Gärten er tegenwoordig uit? Eigenlijk zijn ze in grote lijnen nog net zoals in de tijd van Sophie. De hoofdstructuur is namelijk bewaard gebleven zoals de lange zichtassen, de geometrische indeling, de hagen, waterpartijen en parterres.
Overigens bestaan de Herrenhäuser Gärten uit maar liefst vier verschillende tuinen, die ik verderop in dit blogartikel uitgebreider zal behandelen. Het bekendste (en mooiste) is de Großer Garten, de prachtige tuinen achter het Schloss Herrenhausen. Aan de overkant van de weg ligt de Berggarten, die ook zeker de moeite waard is. De Georgengarten is gratis te bezoeken en ligt tussen Schloss Herrenhausen en het centrum van Hannover. Hier vind je grote grasvelden, oude bomen en meer de stijl van een Engelse landschapstuin. De Welfengarten is meer een stadspark en ligt rond het Welfenschloss, wat tegenwoordig de Universiteit van Hannover is.
Schloss Herrenhausen bezoeken
Je vraagt je ongetwijfeld af of Schloss Herrenhausen dan ook de moeite waard is. Kort gezegd: niet echt. Dit slot is namelijk tijdens de Tweede Wereldoorlog verwoest en pas in 2013 weer gereconstrueerd opgeleverd. Je kunt er nu het Museum Schloss Herrenhausen bezoeken, waar je vooral informatie vindt over Herrenhausen, het Huis Hannover en de geschiedenis van Hannover. Verwacht dus geen historisch paleisinterieur. Blikvangers van het museum zijn de oude koetsen die je kunt bewonderen. Heb je niet zoveel tijd, dan zou ik het paleis overslaan en meer tijd in de tuinen doorbrengen.
Aan de oostkant van Schloss Herrenhausen staat het prachtige Galeriegebäude, dat wél origineel is en uit het einde van de 17e eeuw dateert. Je kunt dit gebouw het mooiste zien vanaf de Goldenes Tor: het chique vergulde hek in de Großer Garten dat toegang geeft tot de fraaie Orangenplatz. De Orangenplatz is toegankelijk; het Galeriegebäude helaas alleen tijdens speciale evenementen.
Großer Garten: hoogtepunt van de Herrenhäuser Gärten
De Großer Garten vormt echt het hoogtepunt van je bezoek aan de Herrenhäuser Gärten. Hij deed mij sterk denken aan de tuinen van Paleis Het Loo, die uit dezelfde periode dateren. Je kunt hier echt eindeloos rondlopen en genieten van alle moois dat je ziet.
Bijzonder vond ik ook de hele kleine besloten ‘bosquets’. Dit zijn kleine, omsloten groene ‘kamers’ met hoge bomen en struikgewas en afgesloten met een hek. Het is alsof je vanuit een strakke baroktuin ineens een miniatuurbos inloopt, waar je in alle rust en stilte op bankjes onder de hoge bomen zit. Zó mooi! Ik kan mij goed voorstellen dat je hier op een warme zomerdag naartoe gaat met een mooi boek.
Maar ook de besloten rozentuin, de symmetrische baroktuinen, de lange groene lanen met leibomen, de talloze tuinpaviljoens met witte koepeltjes, de verschillende fonteinen…ik vond het echt adembenemend mooi! Leuk is ook het kleine doolhof Irrgarten met zo’n 500 meter aan beukenhagen: probeer het houten tempeltje in het midden te vinden!
De grote fontein van Herrenhausen
Helemaal achterin de tuin vind je de grote fontein, die uit een later tijdperk dateert. Hij hoorde al bij de barokke plannen voor Herrenhausen maar waterdruk bleek behoorlijk lastig te zijn. Je zou het bijna een vorstelijk wedstrijdje ver plassen kunnen noemen: in de baroktijd probeerden Europese hoven elkaar de loef af te steken met steeds indrukwekkender fonteinen. De zoon van Sophie (de latere George I van Groot-Brittannië) investeerde in een nieuw watersysteem. Uiteindelijk lukte het in 1720 om de waterstraal tot 35 meter hoogte te krijgen, een technisch hoogstandje voor die tijd. Tegenwoordig haalt hij zelfs de 70 meter, één van de hoogste tuinfonteinen van Europa.
Meer weten over de bijzondere geschiedenis van de tuinen? Je kunt de Großer Garten ook met een gids bezoeken. Tijdens een rondleiding van 1,5 uur leer je meer over de ruim 300 jaar oude baroktuin en de verhalen achter Herrenhausen. Boek hier je ticket (met skip-the-line toegang).
Niki de Saint Phalle-grot
Heel eerlijk denk ik dat de arme Sophie zich om zou draaien in haar graf als ze de Niki de Saint Phalle-grot zou zien. Helemaal vooraan in de Großer Garten, vlakbij Schloss Herrenhausen vind je deze ‘grot’, die meer op drie geschakelde kamers lijkt. Oorspronkelijk was deze prachtig versierd met schelpen, kristallen, glas en mineralen. Deze decoratie verdween al ergens in de 18e eeuw en het werd uiteindelijk een opslagplaats en een kweekplaats voor champignons.
De grot had het zwaar te verduren tijdens WOII. Kunstenares Niki de Saint Phalle, die in de jaren ’70 van de vorige eeuw nog voor flinke deining in Hannover zorgde met haar drie kleurrijke Nana’s, werd gevraagd om de grot opnieuw vorm te geven. Zij gaf de drie ruimtes een compleet nieuwe look: met mozaïeken, glas, Nana-achtige figuren, klaterende fonteinen en spiegels toverde ze de grot om tot een kleurrijk spektakel. Leuk gemaakt maar persoonlijk heb ik meer met de fraaie natuur van de Großer Garten.
Zelf heeft Niki de Saint Phalle het eindresultaat niet meer gezien. Zij overleed in 2002 waarna haar medewerkers het kunstwerk volgens haar plannen voltooiden.
Berggarten bezoeken
Schaf zeker het combiticket aan waarmee je zowel de Großer Garten als de Berggarten kunt bezoeken. De Berggarten is totaal anders dan de Großer Garten maar evengoed de moeite waard. Je steekt de weg over om er te komen en ziet gelijk dat deze tuinen nogal verschillen. De naam suggereert dat je flink moet klimmen maar gelukkig valt dit mee. De verhoging, waaraan de tuin zijn naam dankt, is inmiddels afgegraven en er is weinig meer te merken van een ‘berg’.
Oorspronkelijk was de Berggarten vooral bedoeld voor de teelt van moerbeibomen. Dit met het oog op de zijderupsen, waarmee men een eigen zijdeproductie probeerde te starten. Dat bleek toch ingewikkelder dan gedacht en uiteindelijk werd de Berggarten meer een botanische tuin. Overigens staan er nog steeds moerbeibomen in de Berggarten, als mooie verwijzing naar de zijdegeschiedenis.
Direct bij de ingang zie je de verschillende kassen met (sub)tropische planten. Leuk weetje: hier vind je een grote en bijzondere orchideeëncollectie.
Kom je in het voorjaar in de Berggarten? Breng dan absoluut een bezoekje aan het deel dat ‘Paradies’ heet. Persoonlijk ben ik er niet zo’n voorstander van om dingen met ‘paradijs’ te bestempelen maar deze plek is toch wel heel erg bijzonder. Ik bezocht Hannover in mei en dan is het Paradies een onuitsprekelijk mooie lusttuin met bloeiende rododendrons en azalea’s, bedwelmende bloemengeuren en romantisch slingerende paadjes tussen al dit moois door. Inderdaad een klein vleugje paradijs op aarde!
Heb je genoeg tijd, dan kun je helemaal naar achteren lopen waar in het Mausoleum verschillende leden van het Huis Hannover begraven liggen. Ook Sophie von der Pfalz en haar man Ernst August zijn in dit mausoleum bijgezet.
Georgengarten: gratis park in Hannover
Voor de Georgengarten heb je geen ticket nodig terwijl het wel een heerlijke plek is om te ontspannen. Ik ben zelf met een e-step vanuit het centrum van Hannover naar dit uitgestrekte groene gebied gereden. Je mag hier ook gewoon over de paden rijden met de step, wat erg leuk is om te doen.
De Georgengarten is meer in de Engelse landschapsstijl aangelegd. Romantisch kronkelende paden, vijvertjes, tempels maar ook de twee kilometer rechte ‘Herrenhäuser Allee’. Deze rechte laan doet haast koninklijk aan en werd al in 1726 aangelegd als verbinding tussen Schloss Herrenhausen en Hannover.
Een mooi plekje is de Leibniztempel: een klein tempeltje op een heuvel bij een vijver. Eind 18e eeuw werd deze opgericht voor de beroemde wetenschapper en filosoof Leibniz, waar keurvorstin Sophie zo dik bevriend mee was. Helaas was er net een event aan de gang toen ik er was, maar zet dit plekje zeker op je lijst.
In het Georgenpalais, midden in de Georgengarten, vind je nu het Wilhelm Busch Museum, gewijd aan karikatuur en tekenkunst.
Welfengarten en Welfenschloss
Deze vond ik zelf het minst bijzonder van de Herrenhäuser Gärten. Probeer deze gewoon een keer mee te pakken als je door Hannover fietst of met een e-step rijdt.
De Welfengarten is meer een stadspark waar vooral het Welfenschloss de grote blikvanger is. Dit prachtige kasteeltje huisvest tegenwoordig de Leibniz Universität Hannover: wat moet het gewéldig zijn om in dit gebouw les te krijgen! In de Welfengarten zie je dan ook vooral veel studenten relaxen.
De Herrenhäuser Gärten bezoeken: Praktische tips
Trek echt ruim de tijd uit om de Großer Garten en Berggarten te bezoeken. Met een druk programma in Hannover had ik maar 2,5 uur de tijd voor de tuinen en ik kwam echt tijd tekort! Ik raad je aan om dus minimaal vier tot vijf uur voor deze twee Herrenhäuser Gärten uit te trekken.
Houd rekening met de fonteintijden in de Großer Garten. De zogenoemde Wasserspiele zijn van 10.00 – 12.00 uur en van 15.00 – 17.00 uur (in het weekend van 14.00 – 17.00 uur). De Grote Fontein is indrukwekkend hoog en wil je zeker niet missen. Maar ook de prachtige fontein voorin de tuin vormt een mooi plaatje met het slot op de achtergrond. Check vooraf ook de overige openingstijden; deze variëren namelijk het hele jaar door. In de zomer kun je ook ’s avonds de tuinen bezoeken.
Ik noemde het al: koop een combiticket voor de Großer Garten, Berggarten en Museum Schloss Herrenhausen. Je hoeft de drie onderdelen niet op dezelfde dag te bezoeken. Ga je in het voorjaar? Dan mag je écht de Berggarten niet missen.
Tip: je loopt flinke afstanden dus doe comfortabele schoenen aan. In de Großer Garten wandel je over fijn grind, dus gesloten schoenen zijn prettiger.
Wel een minpuntje: honden mogen niet mee in de Großer Garten en Berggarten. Wil je een mooie wandeling met je hond maken, dan kun je gelukkig wel in de Georgengarten terecht.
Eten en drinken bij de Herrenhäuser Gärten
Direct bij de Großer Garten vind je Grauwinkels Schlossküche Herrenhausen. Dit is wel de wat chiquere optie en de prijzen liggen aan de hoge kant, maar je zit er prachtig op het fijne terras. Ik dronk er wat met een heerlijke cheesecake en die kan ik absoluut aanraden! Let op: niet elke dag geopend.
Wil je alleen snel iets drinken of een eenvoudige snack halen, dan vind je bij de bezoekersparking ook een kiosk en in de zomer het Milchhäuschen. Rondom de Herrenhäuser Gärten zijn daarnaast nog verschillende restaurants te vinden.
Herrenhäuser Gärten: Bereikbaarheid
De Herrenhäuser Gärten zijn goed bereikbaar. Reis je met de auto, dan is er een grote parkeerplaats waar je de auto kwijt kunt.
Ook vanuit het centrum van Hannover kun je makkelijk naar de tuinen reizen. De Stadtbahn stopt voor de deur. Ook leuk om te doen: de rode Hop On – Hop Off bus van Visit Hannover, die langs alle bezienswaardigheden van Hannover rijdt. Met mooi weer is de bus open en zit je heerlijk in het zonnetje.
Ik noemde het al: zelf ben ik met de e-step van Hannover-centrum naar de Herrenhäuser Gärten gegaan. Ik vind de e-step echt een gewéldige uitvinding! Met een app ontgrendel je een step waarna je per minuut een klein bedragje betaalt. Je zoeft met 20 km/uur door Hannover en parkeert de step wanneer je hem niet meer nodig hebt. Ik gebruik zelf de e-step van Dott, waar je ook nog eens je telefoon draadloos op kunt laden tijdens het rijden!
Meer lezen over Hannover?
Je hoeft niet alléén voor de Herrenhäuser Gärten naar Hannover. Ook de stad zelf is waanzinnig leuk! Ik werd heel positief verrast door deze Duitse stad, die de moeite van het ontdekken waard is. Het centrum is sfeervol met prachtige oude gebouwen. Maar ook de hippe, rauwe wijk Linden is een erg leuke belevenis.
Ik schreef al een uitgebreid blog vol tips voor Hannover maar ook in de komende maanden zullen er nog flink wat Hannover-blogs volgen. Op de hoogte blijven van nieuwe artikelen? Volg DitisAnne.nl dan op Instagram of Facebook!
Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Visit Hannover. Ik werd uitgenodigd om Hannover en de Herrenhäuser Gärten te bezoeken. Natuurlijk lees je hier gewoon mijn eigen ervaringen en eerlijke mening: Visit Hannover heeft geen invloed gehad op wat ik over mijn bezoek schrijf.
Geef een reactie