Complete reisgids

De Veluwe

De Veluwe is waar ik mij thuis voel, omringd door bossen, heide en zandgronden. Hier ken ik de weg en weet ik waar je de mooiste routes en plekken vindt. En natuurlijk deel ik mijn tips met jullie.

Een groot deel van mijn leven woon ik al op de Veluwe. En de afgelopen jaren ben ik dit schitterende gebied meer en meer gaan waarderen. Ik kom graag in de bossen en heb al heel wat wandelroutes gemaakt. In deze complete gids voor de Veluwe vind je natuurlijk al mijn favoriete routes terug.

Maar de Veluwe is meer dan alleen wandelroutes. Er zijn mooie bezienswaardigheden en leuke activiteiten die je kunt doen. In de late zomer bewonder je de paarse heidegebieden, in de herfst kun je op zoek naar wild zoals burlende herten en in de winter is er ook genoeg te beleven. Op deze pagina deel ik al mijn tips voor een dagje uit, wandeling of vakantie op de Veluwe. En let op: deze gids groeit mee. Regelmatig voeg ik nieuwe wandelroutes, fietstochten en bezienswaardigheden toe.

Wandelen op de Veluwe

Bossen, heidevelden, zandverstuivingen en verrassend stille natuurgebieden… Op de Veluwe raak ik niet snel uitgewandeld. Hieronder vind je mijn favoriete wandelroutes, van korte en toegankelijke wandelingen tot langere tochten door de natuur.

Te voet de natuur in

Alle wandelingen Wandelen op de Veluwe: mijn favoriete wandelroutes Bekijk mijn favorieten → Kroondomein Het Wieselse Bosch Lees verder → Speulderbos Wandelen in het Speulderbos Lees verder → Heide De Tonnenbergroute Lees verder → Posbank Posbank & Herikhuizerveld Lees verder → Bos & heide Wandelen bij Tongeren Lees verder → Zandverstuiving Wandelen over het Kootwijkerzand Lees verder → Kroondomein Wandelen bij Hoog Soeren Lees verder → Kroondomein 5 wandelroutes in Kroondomein Het Loo Lees verder → Kroondomein Rond de Hoge Duvel – 13 km Lees verder → Kootwijk Boswachterspad Kootwijk Lees verder → Loenermark Winterwandeling over de Loenermark Lees verder → Natuurgebied Planken Wambuis & Oud-Reemsterheide Lees verder → Veluwezoom Bronstroute over de Rhederheide Lees verder → Heide Het Leesten & Bakenberg Lees verder → Radio Kootwijk Heidewandeling rond Radio Kootwijk Lees verder →

Heidewandelingen op de Veluwe

Vanaf ongeveer half augustus kleuren de heidevelden op de Veluwe prachtig paars. Ik probeer ieder jaar wel een paar heidewandelingen te maken en heb inmiddels verschillende mooie routes verzameld. Van de Posbank tot Radio Kootwijk: dit zijn mijn favoriete plekken om over de paarse heide te wandelen.

Het paarse goud

Mijn favorieten 7 heidewandelingen op de Veluwe Bekijk alle heidewandelingen → Posbank Posbank & Herikhuizerveld Lees verder → SPEULDERBOS Wandelen in het Speulderbos Lees verder → Zwolse Bos De Tonnenbergroute Lees verder → Tongeren Bossen, heide & een vlonderpad Lees verder → Hoog Soeren Door het bos en langs de hei Lees verder → Veluwezoom Bronstroute over de Rhederheide Lees verder → Het Leesten Het Leesten & Bakenberg Lees verder → Radio Kootwijk Wandelen over de heide rond Radio Kootwijk Lees verder →

Fietsen op de Veluwe

De Veluwe is een heerlijke bestemming om te fietsen. Je vindt er rustige bospaden, uitgestrekte heidevelden en verrassend veel afwisseling. Ik fiets graag in Kroondomein Het Loo maar houd ook van de pittige klim naar de Posbank. Dat is het leuke van de Veluwe: er is voor iedere fietser een mooie route. Hieronder deel ik mijn favoriete fietsroutes én praktische tips om de Veluwe op de fiets te ontdekken.

De Posbank

Met ‘De Posbank’ bedoelt men in de volksmond het hele gebied rond één heuveltop, waar een bankje staat: de Posbank. Vaak worden de glooiende heidevelden van Nationaal Park Veluwezoom hiermee aangeduid. Ik gebruik die term dus ook maar, zodat je weet waar ik het over heb! De Posbank is een heel populair gebied op de Veluwe, zó populair zelfs dat men zich genoodzaakt voelt de autowegen in de weekenden en zomermaanden af te sluiten. Maar die drukte is ook wel begrijpelijk want dit is één van de mooiste stukjes natuur van de Veluwe, misschien zelfs van Nederland!

Radio Kootwijk en omgeving

Nog zo’n prachtige plek op de Veluwe: Radio Kootwijk. Ik kom heel graag in het gebied rond het iconische zendgebouw want je kunt hier heerlijk wandelen en fietsen. Het Kootwijkerzand is bijvoorbeeld een waanzinnig wandelgebied, waarin je over uitgestrekte zandgronden wandelt en je éven het oergevoel van de Veluwe terugkrijgt. Binnenkort verschijnt hier nog een uitgebreid artikel over het bezoeken van Radio Kootwijk dus houd DitisAnne.nl in de gaten!

Wel alvast goed om te weten: Radio Kootwijk is geen opengesteld gebouw. Toch kun je er tegenwoordig wel bezichtigingen plannen door met een gids van Staatsbosbeheer te gaan. Hoewel ik deze tour met € 19,50 aardig aan de prijs vind, is het wel een mooie kans om in dit unieke gebouw te kijken. Liever een goedkoper bezoek? Zet dan de Open Monumentendagen (september) in je agenda want dan is de toegang gratis!

Kroondomein Het Loo

De Posbank is prachtig, Radio Kootwijk iconisch maar het allerliefst ben ik toch wel in Kroondomein Het Loo. Dit gebied is zó mooi, zo uitgestrekt en je kunt hier zo in alle rust wandelen en fietsen dat ik er niet snel uitgekeken raak. Ook Paleispark Het Loo, wat onderdeel is van het Kroondomein, is prachtig al kom ik daar de laatste jaren niet vaak meer omdat honden helaas niet toegestaan zijn in het park. In de boswachterijen van Kroondomein Het Loo mag Ollie gelukkig wel mee.

Goed om te weten: van half september tot eind december is bijna het hele kerngebied van Kroondomein Het Loo gesloten. Alleen op de brede gravelpaden mag je nog door het gebied fietsen maar alle kleine paadjes (die juist het leukst zijn) zijn dan verboden gebied. Heel jammer want daardoor mis je ook juist de indrukwekkende hertenbronst in dit wildrijke gebied. Controleer dus vooraf even welke delen van het gebied geopend zijn, als je toch in deze periode wil wandelen.

Bossen en natuurgebieden

Maar de Veluwe bestaat natuurlijk uit veel meer bossen en natuurgebieden dan alleen de Posbank, Radio Kootwijk en Kroondomein Het Loo. Er zijn veel verschillende bossen, heidegebieden, zandverstuivingen en landgoederen die misschien nog wel mooier zijn dan de bekende regio’s, omdat het hier heerlijk rustig is. Ik heb al flink wat blogs geschreven over de verschillende gebieden op de Veluwe en er komen er steeds meer bij. Elke keer als ik weer in een nieuw gebied wandel ben ik zó enthousiast, dat er gelijk een blog online verschijnt!

Wild spotten en natuurexcursies

Een heel bijzonder fenomeen op de Veluwe is natuurlijk het vele wild dat daar leeft. Edelherten, damherten, vossen, wilde zwijnen: je kunt het allemaal onverwachts tegenkomen tijdens je wandeling op de Veluwe. Ook de wolf, maar gelukkig is die zó schuw, dat deze in principe altijd wegloopt voor mensen.

Ik vind het zelf altijd weer magisch om dieren te zijn tijdens het wandelen. Soms ga ik er zelfs extra vroeg voor uit bed in de hoop een roedel herten te kunnen fotograferen. Je kunt ook met een leuke natuurexcursie mee gaan, zodat de boswachter (die vaak veel beter is in het spotten van dieren) je nog leuke weetjes en feitjes kan vertellen.

Bezienswaardigheden en activiteiten

Tijdens je vakantie op de Veluwe wil je vast weten wat je allemaal in deze regio kunt doen. Een wandeling plannen of een fietstocht maken is makkelijk te bedenken maar er is gelukkig nog veel meer te zien en te doen. De Veluwe kent interessante musea (wist je dat we zelfs een aantal Van Goghs hebben!), oude kastelen en paleizen, gezellige steden en nog veel meer.

Herfst & winter op de Veluwe

De Veluwe is niet alleen in de zomer prachtig. Juist in de herfst en winter heeft het gebied iets bijzonders. Eind augustus voel je het fijne, knisperige herfstsfeertje al wanneer je buiten bent.

In de herfst kleuren de bossen natuurlijk wonderschoon en kun je ’s ochtends vroeg of ’s avonds rond zonsondergang de machtige klanken van burlende herten door de bossen horen schallen. Maar ook in de winter is de Veluwe prachtig: de bossen zijn stil, de kans om wild te spotten is groter en op een koude ochtend hangt er regelmatig een mysterieuze laag mist tussen de bomen. Trek warme kleding aan, ga lekker naar buiten en sluit je wandeling af bij een knus boscafé.

Praktische tips voor een bezoek aan de Veluwe

In alle blogs vind je heel veel informatie over de Veluwe. Maar misschien heb je een hele praktische vraag of kun je het antwoord op jouw vraag in de blogartikelen niet vinden. Daarom deel ik ook graag nog een lijstje praktische tips voor de Veluwe met je. Want in een complete gids krijg je natuurlijk alle antwoorden op vragen over jouw vakantie op de Veluwe!

Waar ligt de Veluwe precies?

De Veluwe ligt in de provincie Gelderland en is het grootste aaneengesloten natuurgebied van Nederland. Het gebied strekt zich uit tussen Arnhem in het zuiden, Zwolle in het noorden, de IJssel in het oosten en de Gelderse Vallei in het westen. Bekende plaatsen op en rond de Veluwe zijn Apeldoorn, Hoenderloo, Otterlo, Garderen, Nunspeet en Vierhouten.

Hoe bereik je de Veluwe?

Ondanks dat de Veluwe een enorm natuurgebied is, liggen er goede wegen in het gebied. Met de A1, A28 en A50 kom je makkelijk bij plaatsen als Zwolle, Arnhem en Apeldoorn. In het gebied tussen deze snelwegen in, liggen veel tweebaanswegen waardoor je je makkelijk door het gebied verplaatst.

Met de trein kun je in de grotere plaatsen terecht. Nunspeet, ’t Harde, Apeldoorn, Arnhem en Ede hebben allemaal stations. Er is ook een goed openbaar vervoersnetwerk op de Veluwe, al zijn afgelegen wandelroutes wel lastig te bereiken zonder auto.

Wat is de beste reistijd voor de Veluwe

Daar zijn de meningen over verdeeld. 🙂 Ik vind zelf het voorjaar práchtig, als de bomen frisgroen kleuren na een lange, grijze winter. Ik kan daar zó intens van genieten: de voorjaarsgeuren en fluitende vogels in het bos. Anderen vinden de Veluwe op haar mooist als de heide bloeit, of juist als de herfstkleuren doorbreken.

Kortom: de Veluwe is eigenlijk het hele jaar door mooi. Wel heeft ieder seizoen zijn eigen charme. Hieronder zie je in één oogopslag wat je per periode kunt verwachten.

April t/m juni	Het bos komt tot leven. Vooral begin mei barst al het groen los. De Veluwe wordt dan de ‘kraamkamer van de natuur’ genoemd: veel jonge dieren in de natuur.
Juli en augustus	De bossen zijn groen en de temperaturen vaak aangenaam. Eind juli en vooral in augustus kleuren de heidevelden paars. Wel is dit de drukste periode van het jaar, vooral op bekende plekken zoals de Posbank.
September	Knisperig herfstfeertje komt op, heerlijk nazomerweer. Bossen raken hun groene kleur langzaam kwijt. De paddenstoelen schieten uit de grond en de hertenbronst begint: een indrukwekkende periode.
Oktober	Bossen verkleuren prachtig maar laten ook blad vallen. Nasleep van de bronstperiode en het bos maakt zich op voor de rustperiode in de winter.
November t/m maart	Rust en stilte in het bos. De omgeving grijsbruin, af en toe sneeuw. Grote kans op wild spotten omdat er weinig begroeiing is

De hertenbronst

De hertenbronst is een indrukwekkend fenomeen om mee te maken. Als je in het bos bent, en vlakbij het oergeluid van de bronstige mannetjes hoort, is dat echt onvergetelijk. Wanneer is de hertenbronst precies en hoe maak je deze het beste mee?

De hertenbronst bij edelherten (die het bekendst en meest indrukwekkend is) begint ongeveer half september en bereikt haar hoogtepunt eind september of begin oktober. Let op: in Nationaal Park De Hoge Veluwe begint de bronst van de edelherten vaak al ietsjes eerder.

De damhertenbronst vindt meestal eind oktober plaats. Heel leuk om eens mee te maken, maar om eerlijk te zijn klinkt het burlen van damherten meer als een beetje gepruttel. Zet daar een burlend edelhert naast en je begrijpt meteen waarom juist de edelhertenbronst zoveel indruk maakt.

De hertenbronst meemaken

Je kunt op verschillende manieren getuige zijn van de edelhertenbronst. Natuurlijk kun je op eigen houtje de Veluwe op om de herten te horen burlen. Zo stond ik ooit om zes uur ’s ochtends op de top van de Aardhuisweg tussen Apeldoorn en Uddel. Vanuit de bossen links en rechts hoorde ik het machtige geluid van burlende herten, zo indrukwekkend. Je kunt ook bijvoorbeeld een bronstroute lopen of naar een wildkansel gaan.

Er zijn ook verschillende hertenbronsttochten. Ik vind zelf de tochten van Natuurcentrum De Ginkel heel indrukwekkend maar deze zijn al snel volgeboekt.

Let er wel goed op dat je de regels in de bossen respecteert. De hertenbronst kost de herten heel veel energie dus verstoor ze niet en houd afstand. En betreed geen gebieden waar bordjes ‘rustgebied’ staan.

Wanneer bloeit de heide?

Eind juli begint de heide al te verkleuren om meestal half augustus op haar hoogtepunt te zijn. De hei blijft dan vaak wel mooi tot begin september. Wel moet ik er eerlijk bij zeggen dat, afhankelijk van droogte en temperatuur, de paarse plantjes ook vroeger in bloei kunnen staan. Begin augustus het hoogtepunt is tegenwoordig ook goed mogelijk.

Met de hond naar de Veluwe?

Zeker doen! De Veluwe is een heerlijk gebied om met jouw hond te wandelen! Er zijn fijne wandelroutes en je hond mag in de meeste restaurants en cafés in de bossen gewoon mee. De meeste natuurgebieden zijn wel toegankelijk voor honden. Paleispark Het Loo is een uitzondering (helaas).

Let op: je hond moet wel op de meeste plekken aangelijnd zijn. Er zijn her en der wel wat hondenlosloopgebieden maar die zijn nite zo groot. Fijne losloopgebieden vind ik:

• Kootwijkerduin (mijn favoriet!)
• Orderbos (is wel kleiner gemaakt)
• Uitlaatbos Berg en Bos

’t Leesten bij Ugchelen is op zich ook een heel mooi gebied alleen hoor ik daar ook wel regelmatig over vervelende incidenten met andere honden. Ik kom er sporadisch en zie dan vaak baasjes met wat grotere, actievere honden.

Kroondomein Het Loo heeft ook wat losloopgebieden maar in verband met wolven die schurft zouden hebben, hebben ze daar momenteel een aanlijnplicht.

Sowieso vraagt de aanwezigheid van de wolf op de Veluwe om meer alertheid. Ik zorg dat Ollie dicht bij mij blijft en niet meters vooruitloopt. Ook houd ik de signalen die hij afgeeft goed in de gaten. Echter, toen ik onlangs een wolf tegenkwam, merkte ik ook dat hij zich gelijk omdraaide en wegliep. De meeste wolven zoeken de confrontatie niet op.

Parkeren op de Veluwe

De meeste wandelingen op de Veluwe starten bij een gratis parkeerplaats. Helaas voert Natuurmonumenten op steeds meer plekken een parkeerbijdrage in. Ik vind dat persoonlijk echt een hele slechte zaak. Ik begrijp dat onderhoud van de natuur geld kost maar het voelt echt heel slecht dat een wandeling in de natuur begint bij een betaalautomaat. Helemaal omdat steeds meer delen van natuurgebieden afgesloten worden voor bezoekers. Persoonlijk vind ik dat een bezoek aan de natuur zo laagdrempelig mogelijk moet zijn. Overigens parkeren leden van Natuurmonumenten wel gratis.

Toegankelijkheid van de Veluwe

Gelukkig kun je veel natuurgebieden op de Veluwe gratis bezoeken. Nationaal Park De Hoge Veluwe vraagt entree maar dit park is dan ook geen staatsnatuurgebied. Zelf kom ik er daarom niet zo vaak omdat zoveel andere mooie natuur gratis in de omgeving heb. Echter, als je een dag op de Veluwe door wilt brengen, is het NP De Hoge Veluwe echt wel een aanrader. Het is makkelijk toegankelijk door de gratis witte fietsen die ze beschikbaar stellen en er is veel te zien, zoals het Kröller-Müller Museum en Museonder. Het Aardhuispark en Paleispark Het Loo vragen ook een (lage) bijdrage aan bezoekers.

De meeste gebieden op de Veluwe zijn het hele jaar geopend. Alleen in Kroondomein Het Loo is dus een groot deel gesloten van half september tot eind december.

De Veluwe bezoeken?

Zoals je uit mijn Veluwe-gids begrijpt, is de Veluwe een fantastisch gebied om te bezoeken. De Veluwe blijft mij verrassen en ook ik ontdek steeds weer nieuwe plekken. Ik hoop dat ik je heb kunnen inspireren voor een mooie wandeling, fietsroute of leuke bezienswaardigheden en activiteiten op de Veluwe. Geniet van al het moois dat je tegenkomt en houd je ogen en oren open onderweg!

Apeldoorn: de perfecte uitvalsbasis voor een vakantie op de Veluwe

Wil je meerdere dagen op de Veluwe doorbrengen? Dan is Apeldoorn wat mij betreft de ideale uitvalsbasis. Vanuit de stad sta je binnen een kwartier in Kroondomein Het Loo, bij Radio Kootwijk, op de Loenermark of in de bossen rond Hoog Soeren. Bovendien vind je er leuke restaurants, gezellige terrassen en verschillende musea. Bekijk hieronder mijn favoriete tips voor Apeldoorn.