Phnom Penh is de hoofdstad van Cambodja en een van de laatste steden die we bezochten tijdens onze reis door Vietnam en Cambodja. De stad is vooral bekend vanwege de herinneringen aan de duistere Rode Khmer-periode zoals de S21 gevangenis en de Killing Fields. Toch zijn er nog meer bezienswaardigheden. Ook tip ik je in dit blog voor wat leuke adresjes om te eten en te drinken in Phnom Penh.
Na zes leuke en relaxte dagen in het stadje Siem Reap namen we de bus naar Phnom Penh. We reden door het vlakke landschap, door kleine dorpjes en uitgestrekte rijstvelden. Als we Phnom Penh naderen, zien we dat vooral aan de enorme, bijna Hollywood-achtige nieuwbouwwijken waar we langsrijden. Brede boulevards met grote huizen, waar dure auto’s voor de deur geparkeerd staan. Wat een contrast met de kleine Khmer-huisjes die we op het platteland voorbij reden.
In het centrum van Phnom Penh worden we ook verrast door de moderne gebouwen. Als we op de eerste avond een rondje door de stad lopen, zien we de enorme kantoorgebouwen die de skyline van Phnom Penh vormen. Grote parken en brede drukke straten bepalen het straatbeeld, afgewisseld met oude tempels en paleizen.
Cambodja: een bijzonder land
Ik vond zelf Cambodja een fascinerend land, ook vanwege de bijzondere historie. De Rode Khmer heeft hier eind jaren ’70 huisgehouden en ongeveer een kwart van de eigen bevolking uitgemoord. Bizar idee dat iedereen die ik in dit land tegenkom die ouder is dan ik, deze horrorperiode heeft meegemaakt!
Tegelijk vond ik het een heel verrassend land omdat het er relatief modern en welvarend uitziet, vooral als je door Phnom Penh rijdt. Helaas, omdat de huidige (corrupte) regering nauwe banden heeft met China en de Chinezen massa’s geld in Cambodja pompen. Hele woon- en kantoorwijken en shopping malls worden door Chinese investeerders uit de grond gepompt waarbij je je natuurlijk moet afvragen of de Cambodjanen hiermee op lange termijn wel mee gediend zijn, of dat het land een soort marionettenstaat van China zal worden.
De jongere Cambodjanen willen graag verandering, maar hoewel Cambodja officieel een democratisch land is, worden oppositiepartijen uitgesloten van deelname aan de verkiezingen en wordt er alles aan gedaan om de huidige premier in het zadel te houden. De oudere Cambodjanen hebben het Rode Khmerbewind meegemaakt en zijn allang blij dat het momenteel relatief stabiel en veilig is in Cambodja. En ondernemers willen geen verandering uit angst dat de toeristen en zakenpartners wegblijven als het land instabieler wordt. Kortom, veertig jaar na de Rode Khmer wordt het land nog steeds gevormd door de geschiedenis en staat Cambodja behoorlijk hoog op de lijst van corrupte landen.
Bezienswaardigheden in Phnom Penh: de Rode Khmer
Ons bezoek aan Phnom Penh (en dat van veel andere toeristen) staat vooral in het teken van de Rode Khmerperiode. Er zijn meer bezienswaardigheden (die ik verderop ook beschrijf), maar wij besteden onze enige dag in Phnom Penh aan de herinneringsplekken aan het regime van Rode Khmerleider Pol Pot.
Even in het kort: In 1975 werd de toenmalige regering afgezet door de Rode Khmer, een communistische beweging onder leiding van Pol Pot (hoewel op dat moment niemand wist wie er precies aan de top van de Rode Khmer stond). De Rode Khmersoldaten (vaak nog heel jong) joegen iedereen de steden uit. De ideologie van de Rode Khmer was dat Cambodja een agrarische staat moest worden, dus werd iedereen gedwongen om op collectieve boerderijen te werken. Wie voor de voormalige regering had gewerkt, werd geëxecuteerd. Maar ook intellectuelen en monniken werden, veelal uit achterdocht en angst voor opstand, omgebracht. Uiteindelijk ging de paranoïa zo ver dat je zelfs vermoord werd als je een bril droeg, geen eelt op je handen had of (buitenlandse) boeken bezat. Op deze website lees je een beknopte samenvatting van de Rode Khmer-periode.
Tuol Sleng: de S21 gevangenis
Politieke gevangenen werden in de Rode Khmer-periode opgesloten in de gevangenis Tuol Sleng, die ook wel S21 (Security Office 21) genoemd werd . Dit gebouw was oorspronkelijk een hogeschool maar werd omgebouwd naar gevangenis waar er ook volop gemarteld werd. Gevangenbewaarders werden na verloop van tijd vaak zelf ook gevangenen omdat de paranoïde leiding ze al snel van opstand verdacht.
Nagenoeg alle gevangenen overleefden het niet: óf ze overleden in de gevangenis en anders werden ze wel omgebracht op één van de beroemde Killing Fields.
We huren een audiotour die uitgebreid vertelt over deze hele zwarte bladzijde in de Cambodjaanse geschiedenis. De bijbehorende plattegrond geeft met gekleurde nummers aan wat audioitems zijn die aan te raden zijn om te luisteren, en welke items alleen informatief zijn. Daarnaast vind je ook talloze foto’s en illustraties in de gebouwen, die de geschiedenis van de S21-gevangenis vertellen.
We dwalen door de verlaten gangen en kamers en merken dat het bijna niet voor te stellen is wat voor een gruwelen hier plaatsgevonden hebben. Van de 14.000 tot 20.000 gevangenen (het exacte aantal is niet bekend) hebben slechts 14 personen het overleefd, waarvan één of twee vaak in de Tuol Sleng gevangenis aanwezig zijn, ook om hun boek te verkopen.
Killing Field Cheung Ek
Vanaf de Tuon Sleng gevangenis is het een flink ritje per tuktuk naar het Cheung Ek Killing Field, één van de ca. 400 killing fields in Cambodja. Was het museum in de S21 gevangenis al indrukwekkend, het bezoek aan het Cheung Ek Killing Field is zo mogelijk nóg heftiger.
Gevangenen werden hier naartoe gebracht om vermoord te worden. Kogels werden niet gebruikt, want die kostten geld. Daarom werden de slachtoffers doodgeknuppeld met allerhande voorwerpen. Tijdens de executies werd er harde muziek gedraaid om het geschreeuw en gekerm te overstemmen. Het meest bizarre is een grote boom, de ‘Killing Tree’ waar baby’s en kleine kinderen tegen doodgeslagen werden.
Het is echt bizar om hier rond te lopen, wetende dat er nog steeds menselijke resten onder de grond liggen (die tijdens een flinke regenbui ook aan de oppervlakte kunnen komen). In een stupa, die gebouwd is als monument, liggen zo’n 8000 schedels van slachtoffers, met gekleurde stickertjes gerangschikt op doodswapen. Het is allemaal zó gruwelijk dat je het je bijna niet voor kan stellen.
Tuol Sleng en Killing Field bezoeken: Praktisch
Om naar de Tuol Sleng gevangenis en het Cheung Ek Killing Field te gaan, hebben wij een tuktuk geboekt. Hij bracht ons eerst naar de gevangenis, bleef daar op ons wachten en reed daarna naar het Killing Field. Daardoor hoefden we niet tussendoor te zoeken naar een taxi of beschikbare tuktuk. Wij betaalden zo’n 20 tot 25 dollar voor de tuktuk; dit zou wellicht goedkoper kunnen maar onze chauffeur stond al voor ons hotel dus vonden we het wel prima.
Je kunt ook deze tour boeken waarbij je opgehaald wordt in je hotel (wel exclusief entreegelden).
Of je boekt deze tour, waarbij je ook een gids mee krijgt.
Entree voor de Tuol Sleng gevangenis kost USD 5,- en de audiotour (die ik zeker aanraad!) ook USD 5,-.
Entree voor het Cheung Ek Killing Field is USD 6,-, inclusief audiotour.
Ik las voorafgaand aan ons bezoek aan Phnom Penh het boek ‘Uit de schaduw van Pol Pot‘, wat echt een aanrader is! Een boeiend verslag van de rechtszaken tegen de voormalige Rode Khmer-leiders maar waarbij vooral verteld wordt wat er zich allemaal afgespeeld heeft. Ik ben heel blij dat ik dit boek las want veel van de gevangenis en het killing field herkende ik vanuit het boek.
Qua film is ‘First they killed my father’ (op Netflix) een aanrader, waarvan ook het boek ‘Eerst doodden ze mijn vader‘ echt een aanrader is om te lezen.
Andere bezienswaardigheden in Phnom Penh
Naast de Rode Khmer-bezienswaardigheden in Phnom Penh zijn er nog meer plekken die je kunt bezoeken. Zelf hadden we maar één dat in Phnom Penh dus hebben we niet zo gek veel meer gezien dan de Tuol Sleng gevangenis en Cheung Ek. Heb je wat meer tijd, dan kun je onderstaande plekken bezoeken:
Koninklijk Paleis
Midden in Phnom Penh staat het Koninklijk Paleis, waarvan een deel te bezichtigen is. Je mag bijvoorbeeld de troonzaal en de zilveren pagode. In een galerij kun je nog mooie fresco’s bekijken. Over het algemeen wordt er wel aangegeven dat de entree van USD 10,- aan de hoge kant is voor wat je te zien krijgt. Dit was voor ons ook de reden om het over te slaan.
Let op: entree is alleen toegestaan met bedekte kleding, dus geen korte broek/rok of hemdjes.
Nationaal Museum
Het prijs/kwaliteit-verhaal geldt eigenlijk hetzelfde voor het Nationaal Museum. Ook hier betaal je 10 USD voor de toegang en schijnt dit ook wat tegen te vallen. Binnen vind je vooral wat beelden uit het Angkor Wat-complex en oude kunst. Wellicht dat het bezoek leuker is als je ter plekke een gids huurt.
Zelf zou ik vooral vanwege het prachtige gebouw naar dit museum willen maar we hebben niet het gevoel dat we wat gemist hebben door niet te gaan.
Central Market
De Central Market is vooral een bezoek waard vanwege het bijzondere art deco gebouw, nog gebouwd door de Fransen in de jaren ’30 van de vorige eeuw. Op de markt kun je vanalles kopen: sieraden, electronica, souvenirs, etenswaren, brillen, textiel en nog veel meer. Leuk om gezien te hebben en even de sfeer te proeven.
Leuke adresjes in Phnom Penh
Naar leuke adresjes in Phnom Penh moesten we een beetje zoeken. Ik had een blog gevonden met een lijst leuke hotspots, maar op één na waren ze allemaal al verdwenen. Echter, zelf vond ik een hele toffe rooftopbar waar je nog lekker (en betaalbaar) kunt eten ook!
AKASA Skybar
In de straat van ons hotel vind je deze superleuke skybar met restaurant. AKASA hoort bij het Le Botum Hotel, maar is ook geopend voor niet-hotelgasten. Vanaf de rooftopbar hadden we een prachtig uitzicht op de skyline van Phnom Penh. We keken recht in de tuinen van het Koninklijk Paleis en het was heerlijk om zo hoog boven de stad te eten. Ook het eten zelf was hier goed en was ook netjes geprijsd. Een letterlijk topadresje!
ASKASA Skybar, Le Botum Hotel Building 71B Corner, St 244, Phnom Penh, Cambodja
River Crown Restaurant & Pub
Dit is wel een toeristische hotspot en je gaat hier ook niet naartoe voor het eten zelf. Het plekje is echter erg leuk: je hebt uitzicht op de brede Tonlé Sap-rivier en de levendige boulevard waar volop geflaneerd wordt. Een perfecte plek om wat te eten of te drinken want er is zoveel te zien! Probeer een plekje aan de voorkant op de eerste of tweede verdieping te krijgen zodat je het beste uitzicht hebt. Ook een leuke plek voor de zonsondergang!
River Crown Restaurant & Pub, Preah Sisowath Quay 178, Phnom Penh
Fijne accommodatie in Phnom Penh
Dit is misschien wel de gouden tip van dit blogartikel: ons heerlijke hotel in Phnom Penh. We verbleven in het Jungle Addition Hotel, nét achter het Koninklijk Paleis. Vanaf hier loop je zo het centrum van Phnom Penh in, maar is het hotel zelf een oase van rust.
Er is een fijn zwembad (met koud water, wat niet altijd standaard is in Zuidoost-Azië, maar wel héél fijn met het warme en vochtige klimaat) met ligstoelen en een leuk restaurantje er bij. De kamers zijn ruim en met airco.
Een betaalbare en hele fijne accommodatie in Phnom Penh en zeker een aanrader!
Jungle Addition Hotel, 70 St 244, Phnom Penh, Cambodja
Phnom Penh: Onderdeel van een rondreis door Vietnam en Cambodja
Phnom Penh was één van de laatste bestemmingen tijdens onze rondreis door Vietnam en Cambodja. We begonnen in Hanoi, in het noorden van Vietnam en trokken naar het zuiden, waarna we overstaken naar Cambodja. Vanuit Phnnom Penh vlogen we door naar Bangkok, waar we twee dagen later de rechtstreekse vlucht naar Amsterdam namen.
Ik schreef al diverse blogartikelen over onze rondreis, zoals een artikel over hiken in SaPa, onze tocht met de motor over de Hai Van Pass en ons verblijf in Siem Reap, in het noorden van Cambodja.
Cambodja lijkt mij een interessant land om te bezoeken. Phnom Penh wil ik dan ook zeker zien. Het koninklijk paleis vind ik prachtig en de geschiedenis heel indrukwekkend en interessant.
Ik ga volgende maand naar Vietnam en wellicht maken we dan ook een uitstap naar Cambodja. Ik ben er nog nooit geweest, maar het lijkt me een interessante bestemming met een rijke historie. Deze stad klinkt bijzonder om te bezoeken.