fbpx
Follow me:

Auschwitz en Birkenau: een bezoek aan de kampen

Een bezoek aan de voormalige concentratiekampen Auschwitz en Birkenau is geen gezellig vakantieuitstapje. Toch is een bezoek zeker de moeite waard. Deze trieste periode uit onze geschiedenis mag immers niet vergeten worden. Wij brachten vorig jaar een bezoek aan de kampen. Lees hier onder onze ervaring!

Tijdens onze roadtrip door Oost-Europa verbleven we een paar dagen in Krakau. We wilden namelijk graag eens een bezoek brengen aan het voormalige concentratiekamp Auschwitz, dat nu een museum is. Krakau is daar een ideale uitvalsbasis voor. Met de auto is het een uurtje rijden en het museum staat goed aangegeven.

We rijden door het groene landschap richting het plaatsje Oświęcim, waar de kampen vlakbij liggen. Een vredig dorpje, in groot contrast met het terrein een paar kilometer verderop, waar niet te bevatten gruwelen hebben plaatsgevonden… Hoe moet het voor de bewoners van Oświęcim zijn geweest om daar te wonen tijdens de oorlogsjaren?

Auschwitz
Geen gezellig uitstapje, maar wel een plek om bij de geschiedenis stil te staan.

Auschwitz met of zonder gids?

Dit is een vraag waar wij van tevoren ons hoofd wel over gebroken hebben: Moet je Auschwitz nu met of zonder gids bezoeken? Zelf ben ik al niet zo’n fan van rondleidingen met een gids. Bovendien had ik al gehoord dat veel gidsen grote delen van het museum overslaan. Wat voor ons de druppel was om te besluiten om zonder gids te gaan, was dat ik las dat het vanaf een uur of 10 erg druk wordt in Auschwitz. Wanneer je met een gids gaat, schuifel je dus in de grote mensenmassa door het museum. De knoop werd dus doorgehakt: we gaan op eigen gelegenheid.

Via deze website kun je gratis tickets bestellen. Houd er wel rekening mee dat je in de maanden april tot en met oktober alleen ‘s ochtends vroeg zonder gids naar binnen kunt. Wij hebben een ticket voor 8.30 uur geboekt zodat we de grote drukte voor waren. Achteraf waren we hier echt ontzettend blij mee. Het was ‘s ochtends vroeg nog relatief rustig vergeleken met de massale stroom mensen die we vanaf 10 uur binnen zagen komen.

Een gids hebben we geen moment gemist. Allereerst weten we natuurlijk allemaal wel wat zich in Auschwitz afgespeeld heeft. Daarnaast staan overal borden met uitleg en hebben we ook bij de ingang nog een informatieboekje gekocht waar een duidelijke plattegrond in stond. Later zagen we dat de gidsen inderdaad maar een paar barakken bezoeken en grote delen overslaan.

Auschwitz

Auschwitz I

We begonnen ons bezoek in Auschwitz I. Dit is het oudste deel van het kamp, waar ook nog het meest van overgebleven is. Onder het bekende ‘Arbeit macht frei’-bord lopen we het kamp binnen. Hier zijn stenen barakken in rechte lijnen achter elkaar gebouwd. Overal er omheen is prikkeldraad: een benauwende omgeving.

Een groot deel van de barakken is als museum ingericht. Ook hebben diverse landen hun eigen barak ingericht. Zo is er in de Nederlandse barak uitgebreide informatie te lezen over Nederlandse gevangenen in Auschwitz. Ook hangt er een namenlijst aan de muur met omgekomen Nederlanders, waar ook nog een aantal familieleden van Jeroen op vermeld staat.

Omdat we zonder gids in Auschwitz waren, konden we rustig langs de exposities lopen die wij zelf interessant vonden. Het meest aangrijpend zijn natuurlijk de vitrines met afgeknipte haren, brillen, koffers en andere persoonlijke bezittingen. Het zijn er zoveel dat je daardoor pas echt besef krijgt van hoe massaal deze slachting wel niet was.

Auschwitz I
Auschwitz I

Auschwitz II – Birkenau

Met een (gratis) bus worden we naar Auschwitz II – Birkenau gebracht, dat een paar kilometer verderop ligt. Hier vind je de bekende opgekrulde spoorlijn, de houten barakken (die bijna allemaal verdwenen zijn) en de beruchte gaskamers. We lopen onder het hoofdgebouw door en bevinden ons dan in het kamp. Waar Auschwitz I voornamelijk een gevangenenkamp was, is Birkenau vooral een vernietigingskamp. In de uitleg lezen we dat er een pad rechtstreeks vanaf de trein naar de gaskamers leidt. Hier in Birkenau krijg je pas echt een beeld van de totale verwoestingsdrang van de nazi’s. Alles is zo uitgedacht en uitgerekend: een duivels plan dat minutieus uitgevoerd werd.

Auschwitz Birkenau
In Birkenau

Het terrein is enorm uitgestrekt en omdat we nog vroeg zijn, zijn er nog niet zoveel andere toeristen. In een van de uithoeken van het kamp ligt een grasveld dat gebruikt was om de as vanuit de gaskamers uit te strooien. Een jonge ree loopt midden over het veld, volledig onbewust van de gruwelen die zich hier afgespeeld hebben. Vogels fluiten op deze junidag en de bomen, achter het prikkeldraad, ruisen in de wind. Wat een contrast…

Auschwitz Birkenau
Deze jonge ree heeft geen flauw benul van waar dit grasveld voor gebruikt is…

Aan het einde van onze wandeling komen we nog langs een paar barakken die herbouwd zijn om een indruk te geven van de omstandigheden. En zelfs dan kunnen wij, op een warme junidag, met onze goede kleding en stevige schoenen aan, ons niet goed voorstellen hoe afschuwelijk het daadwerkelijk was.

Auschwitz Birkenau
Herbouwde barakken

Mijn persoonlijke ervaring

Hoe aangrijpend de geschiedenis rondom Auschwitz en Birkenau ook is, ik vond zelf het bezoek aan de kampen minder emotioneel dan ik van tevoren had verwacht.

Het museum doet er (gelukkig) niets aan om extra emoties op te wekken; geen wassen beelden die gevangenen of soldaten uit moeten beelden of (afgezien van de Nederlandse barak) video’s of borden met persoonlijke verhalen. Bijna zakelijk worden de feiten op borden vermeld en dat is mijns inziens ook een goede benadering. Geen vals drama op deze plek.

Zeker in Auschwitz I loop je tussen zoveel andere bezoekers dat het museum ook echt als een museum voelt. Ja, bij de vitrines met persoonlijke bezittingen werd het even heel stil, maar op andere plekken voelt het kamp meer als een oorlogsmuseum dan als ‘de plek waar het allemaal gebeurde’. Auschwitz II vond ik zelf heftiger, juist omdat het zo enorm gigantisch was. Ook de restanten van de gaskamers zijn heel confronterend.

Een bezoek aan Auschwitz is dus zeker indrukwekkend maar feitelijk hoor je niets nieuws. De gruwelen die hier gebeurd zijn weten we allang en het is alleen bizar om daadwerkelijk op deze plek rond te lopen. Dus indrukwekkend zeker, maar het is niet zo dat ik er dagen later nog mee bezig was. Maar dit zal ongetwijfeld per persoon verschillen dus dit is dan ook echt mijn persoonlijke ervaring.

Het enige wat wij een beetje dubbel vonden, was dat het Poolse verzet uitgebreid geroemd werd. Er was een hele barak aan het verzet in Polen gewijd en her en der werden tussen neus en lippen Poolse opstanden tegen de nazi’s genoemd. Maar wie de geschiedenis iets beter kent, weet dat veel Polen helemaal niet zo anti-nazi waren. Het antisemitisme was behoorlijk aanwezig in Polen maar dat wordt hier gemakshalve maar niet genoemd. Ja, er was zeker genoeg verzet in Polen (niet voor niets hebben maar liefst 6800 Polen een Yad Vashem-onderscheiding) maar in Auschwitz wordt gesuggereerd alsof heel Polen als een blok achter de Joden stond. En dat is een tikkeltje bezijden de waarheid, zoals in dit artikel te lezen is…

Lees- en kijktips voordat je Auschwitz bezoekt

Voorafgaand aan ons bezoek heb ik films gezien en boeken gelezen over Auschwitz. Ik kan de film ‘Denial’ aanraden: een verslag van het juridische gevecht van de Joodse Deborah E. Lipstadt tegen holocaustontkenner David Irving. Wanneer je in Auschwitz rondloopt, begrijp je nog minder van de idiote opvattingen van deze Britse Irving…

Ook las ik het boek ‘De man die naar Auschwitz wilde’. Hoewel een groot deel van het boek helemaal niet over Auschwitz gaat, maar vooral over de oorlogsperikelen van deze soldaat, is het toch een aanrader om te lezen. Bijzonder in dit boek is vooral zijn ervaringen van na de oorlog. De meeste oorlogsboeken stoppen bij de bevrijding, als een echt happy end, terwijl de naoorlogse periode helemaal niet zo happy was. Dit boek beschrijft dat duidelijk en was daarom voor mij wel een eyeopener.

Heel indrukwekkend is natuurlijk de film ‘Schindlers List’, hoewel dat niet echt over Auschwitz gaat maar meer over het ghetto in Krakau. Ik zou deze film zeker bekijken als je meer dagen in Krakau doorbrengt.

Een bezoek aan Auschwitz – praktisch

Een paar praktische tips voor een bezoek aan Auschwitz:

  • Zorg dat je tijdig je ticket aanvraagt via genoemde website. Elk tijdslot zijn er maar een beperkt aantal tickets dus wees er op tijd bij (maximaal drie maanden van tevoren).
  • Heb je geen beschikking over een (huur)auto? Er gaan ook een bus naar Auschwitz. Een kaartje koop je bij de chauffeur.
  • Ga je op eigen gelegenheid naar Auschwitz? Je mag tussen april en oktober alleen voor een bepaalde tijd naar binnen. Ben je eenmaal binnen, dan mag je blijven zolang je wilt.
  • Zorg voor goede schoenen. Het museum is uiteraard niet glad geplaveid maar hobbelig. Bovendien is Birkenau ontzettend uitgestrekt en zul je daar een flink eind moeten lopen als je alles wilt zien.
  • Neem een kleine tas mee; grote tassen moeten achterblijven.
  • Er is (uiteraard) geen horeca in het museum dus zorg dat je goed gegeten hebt voor je bezoek.
Auschwitz Birkenau praktisch
De afmetingen van Birkenau zijn enorm. Er staan niet veel gebouwen meer overeind, maar de plekken van barakken zijn vaak nog gemarkeerd.
Previous Post Next Post

You may also like

9 Comments

  • Reply Darina

    Lijkt me heel indrukwekkend. Deze kampen bezoeken wil ik ook al een hele tijd en dan in combinatie met Krakau.
    Darina onlangs geplaatst…La Vie Parisienne | Weekend OutfitMy Profile

    23 februari 2019 at 10:25 am
    • Reply Anne

      Ja, het ideaal om vanuit Krakau te gaan. Een superleuke stad voor een stedentrip en Auschwitz ligt maar op een uurtje afstand.

      12 maart 2019 at 1:46 pm
  • Reply Manon ruitenberg

    Ik vond dit ook een van de meest indrukwekkende plekken die ik heb bezocht!
    We hebben zelf de tour met een gids gedaan, op zich was het tempo redelijk. Je hebt ook weleens van die gidsen die er door heen rennen. Maar dat viel mee! Ik kan me alleen goed voorstellen dat je er voor kiest om zelf op pad te gaan.

    11 maart 2019 at 7:26 pm
    • Reply Anne

      Ok, goed om ook een positief verhaal over de gidsen te horen! Er zal ongetwijfeld verschil zitten tussen de verschillende tours. 😉

      12 maart 2019 at 1:45 pm
  • Reply Yvonne

    Het lijkt me een indrukwekkende plek om te bezoeken. Gelukkig wordt er geen extra drama toegevoegd, ik kan daar zo slecht tegen. Ik kan me je dubbele gevoel over het Poolse verzet wel voorstellen. Toch een beetje gek om daar zo over te jubelen als het in werkelijkheid net ietsje anders was.

    17 maart 2019 at 10:29 pm
    • Reply Anne

      Ja, persoonlijk vond ik het een beetje dubbel. Hoewel natuurlijk elk beetje verzet welkom was en toegejuicht mag worden, maar dit was wel een beetje pocherig.

      21 maart 2019 at 3:39 pm
  • Reply Diana

    Dit kamp staat nog op mijn lijstje om te bezoeken. Heb ooit een concentratiekamp bezocht in Poznan. Was erg indrukwekkend, soms totaan rillingen aan toe.
    Diana onlangs geplaatst…Als wat je moet weten over de West Highland WayMy Profile

    18 maart 2019 at 11:37 pm
    • Reply Anne

      Ik ben een paar jaar geleden in Poznan geweest maar geen flauw idee dat daar ook een concentratiekamp was!

      19 maart 2019 at 10:37 am
  • Reply tiny

    ben er afgelopen dinsdag geweest ,had het allang op mijn lijstje staan ,achteraf vond ik het toch wel heftig om daar gelopen te hebben ,waar zoveel is gebeurt…….

    25 mei 2019 at 9:52 am
  • Leave a Reply

    CommentLuv badge