De Abdij van Westmalle: Kloosterweekend bij de Trappisten

In de Antwerpse Kempen, een gebied schuin boven Antwerpen, vind je de Abdij van Westmalle. Een Trappistenklooster, waar nog strikt volgens een vaste dagorde wordt geleefd. Afgezien van het middageten, heerst er stilte en rust in en rond het klooster. Dat maakt de Abdij van Westmalle tot een fijne plek voor wie een stilteretraite of een paar dagen bezinning zoekt.

De broeders in Westmalle zijn leden van de ‘Cisterciënzerorde van de Strikte Observantie’, in de volksmond ‘Trappisten’ genoemd. Deze kloosterorde onderhoudt de regels van de monnik Benedictus, die het ‘bidt en werkt’ voorschreef. De Trappistenbroeders leven volgens een strak getijdenschema van gebed, afgewisseld met bijbelstudie maar ook werk.

In de Abdij van Westmalle bevindt zich een grote brouwerij, waar het Trappistenbier Westmalle gebrouwd wordt. Ook is er een boerderij in de kloostermuren waar onder andere kaas gemaakt wordt. De inkomsten dekken het onderhoud van de abdij; wat er extra verdiend wordt, gaat naar liefdadigheidsdoelen. Tegenwoordig zijn er nog maar een stuk of vijftien broeders in de Abdij, waarvan de meesten ook nog eens op hogere leeftijd zijn. Het is dus maar de vraag hoelang het klooster nog in stand kan blijven.

Al om 4 uur is het eerste getijdengebed (dat gelijk een uur duurt, de langste dienst van de dag). Daarna vinden er over de dag verspreid verschillende gebedsdiensten plaats waarbij er vooral veel Psalmen gezongen worden, in de berijming van Ida Gerhardt / Dr. Marie H. van der Zeyde. De completen om 19.30 vormen de dagsluiting; de abt zegent aan het einde de broeders en de aanwezige gasten. Daarna wordt de abdij in volledige stilte gehuld.

Kloosterweekend in de Abdij van Westmalle

Afgelopen weekend verbleef ik drie dagen voor een ‘kloosterweekend’ in de Abdij van Westmalle. Hoewel ik zelf overtuigd protestants ben, zocht ik toch een plek voor drie dagen bezinning en reflectie binnen de abdijmuren. Dat ik niet de enige ben die daar in geïnteresseerd was, bleek wel uit het feit dat alle Nederlandse kloosters die ik benaderde, al voor het hele najaar volgeboekt waren. Dan maar naar België…

In het gastenverblijf van de Abdij van Westmalle zijn zo’n dertig kamers beschikbaar voor gasten. Er komen regelmatig groepen; zo was er tijdens mijn verblijf een schoolklas en later een groep vrouwen uit Oost-Vlaanderen die een soort bijbelstudiegroep vormden. Maar er zijn ook verschillende individuele gasten die, net als ik, een paar dagen in de abdij verbleven.

De Abdij is geen stiltehotel waar alles verzorgd wordt. Zo wordt er van je verwacht dat je minimaal twee van de zes gebedsdiensten op een dag bijwoont. Je wordt gevraagd om mee te helpen met tafel dekken, afruimen en/of de afwas en ook je bed maak je gewoon zelf op. De kamers zijn sober: er staat alleen een bed, een bureau en een wastafel in de kamer.

Ook viel het mij op dat de Abdij niet echt ingericht is om het gasten zo prettig mogelijk te maken. Er zijn binnen geen gezellige zitjes of bankjes. Er is weliswaar een koffiekamer voor de gasten, maar daar staan alleen wat tafels en stoelen. De prachtige kloostertuin is alleen toegankelijk voor de broeders en ook de bibliotheek met 50.000 boeken is niet beschikbaar voor de gasten; daarvoor is er een kleine en wat beperkte (en ongezellige) gastenbibliotheek. Kortom, je bent zeker welkom om er te verblijven maar de Abdij draait niet om de gasten.

Hoe geef je een kloosterweekend vorm?

Dat is natuurlijk voor iedereen persoonlijk anders. Je hebt alle vrijheid om de dag in te vullen zoals je wil. Zelf koos ik er voor om bij de meeste gebedsdiensten te zijn maar je kunt ook overdag op pad gaan.

Ik had een stapel boeken meegenomen, waaronder het boek ‘Leven is Leren’ van Mirjam van der Vegt. Mirjam is een ervaren klooster-bezoeker en schrijft fijne, praktische boeken over het zoeken van rust en balans in je leven. Overigens is dit boek niet specifiek voor christelijke lezers geschreven. In het boek ‘Koester je hart‘ deelt Mirjam 40 stiltetips en lees je wat de stilte met je kan doen.

Daarnaast vulde ik de tijd tussen de diensten op met Bijbelstudie, haalde ik af en toe een frisse neus in de gastentuin, nam ik de tijd voor wat creativiteit zoals handletteren en wandelde ik de prachtige 8 kilometer lange Trappistenwandeling (waarover zo meer).

Zo heel af en toe luisterde ik muziek (wel met oordopjes in om de stilte van de abdij te respecteren). Maar vaak genoot ik ook gewoon van de stilte.

Hoe heb ik het kloosterweekend in de Abdij van Westmalle ervaren?

Eerlijk is eerlijk: de eerste dag was ik allesbehalve enthousiast… De Abdij was totaal anders dan ik verwacht had. Ik had een beeld voor ogen van een prachtige, oude abdij met stenen gewelven, waar de loepzuivere zang van de broeders indrukwekkend opklonk, waarna ik tijd spendeerde in de prachtige kloostertuin. Een soort hemel op aarde en dat een heel weekend lang…

In plaats daarvan bleek de Abdij van Westmalle grondig gerenoveerd te zijn, met een heel modern gastenverblijf en een al even strakke kapel. De broeders hadden behoorlijk wat moeite met wijs en tempo houden en de overgang van mijn degelijke protestantse leven naar de katholieke gebruiken was een stuk groter dan ik verwacht had. De drie weesgegroetjes als gebed voor de lunch druiste flink in tegen alles wat ik gewend was! De gastentuin was klein en niet zo bijzonder. En ook de gebedsdiensten zorgden niet bepaald voor de verwachte verstilling, maar vooral voor onrust. Kortom, halverwege de vrijdag dacht ik wel even ‘wat doe ik hier?’…

Maar na verloop van tijd daalde toch de rust in en was het fijn om mee te gaan op het ritme van de getijdengebeden. Ja, er zijn verschillen tussen de protestanten en katholieken, maar gelukkig ook veel overeenkomsten. Ik ging de gebedsdiensten meer en meer waarderen en begon te wennen aan de wat gekunstelde stijl van de gezangen. We hadden boeiende gesprekken met andere abdijbezoekers bij de lunch, onder het genot van een Trappistenbiertje dat elke middag klaarstond. De broeders zongen weliswaar nog steeds niet even zuiver en gelijk, maar sommige stukken waren toch wel heel mooi, zeker omdat de voorzanger een prachtige stem had. De korte tekstlezingen waren mooi en tijdens de dagsluiting op zaterdagavond werd er in een nauwelijks verlichte kapel a capella het Salvam Fac gezongen, schitterend en onvergetelijk!

Kortom, toen ik zondagavond naar huis reed, miste ik al de stilte en regelmaat die binnen de abdijmuren heerst. Ik keek vooral dankbaar terug op een rijk en inspirerend weekend.

Trappistenpad rond de Abdij van Westmalle

Ik schreef een uitgebreid blogartikel over het Trappistenpad Westmalle, maar beschrijf deze prachtige wandelroute hier ook nog een keer.

Vanaf de Abdij van Westmalle start deze 8 kilometer lange wandelroute. Je wandelt door het Molenbos en het platteland rondom de Abdij. Een mooie route, zeker als het bos zich in de herfstkleuren tooit. In de buurt van het klooster vind je allerlei informatiebordjes met wetenswaardigheden over het leven van de broeders, hoe je monnik kunt worden en over het beroemde Westmalle Trappistenbier, dat in het vlakbij gelegen Café Trappisten geschonken wordt.

Sla vanuit de abdij rechtsaf en volg dan de knooppunten, die steeds duidelijk aangegeven staan: 1 – 98 – 97 – 89 – 36 – 35 – 33 – 34 – 37 – 38 – 39 – 32 – 30 – 99 – 1.

Niets met geloof en toch naar de Abdij van Westmalle?

Zelf gebruikte ik het kloosterweekend in de Abdij van Westmalle vooral voor een stukje persoonlijke bezinning, gebaseerd op mijn geloof. Maar kun je ook op stilteretraite naar de abdij als je niets met geloof of kerk hebt? Ik denk eerlijk gezegd dat dit prima kan, mits je accepteert dat je enkele diensten per dag bij moet wonen en dat de meeste gasten in de Abdij zijn voor verdieping van hun geloof. De gesprekken tijdens de lunch gaan dan ook al snel over kerk en religie. Als dat geen struikelblok is voor je is, kun je zeker voor een stilteweekend naar de Abdij van Westmalle gaan.

Neem wat boeken mee, of schrijf van tevoren wat vragen/bezinningspunten voor jezelf op, luister een podcast en trek de bossen rondom de Abdij in. Nogmaals, de Abdij is geen hotel maar het is wel een plek waar iedereen welkom is die de gebruiken van het abdijleven respecteert.

Ook een kloosterweekend of stilteretraite?

Ben je na het lezen van dit blogartikel ook enthousiast geworden om op stilteretraite te gaan? Je kunt het gastenverblijf reserveren door een e-mail te sturen aan de gastenzuster. Een kamer met gezamenlijke douche/toilet kost € 40,- per nacht; een kamer met eigen sanitair is € 60,-. Alle maaltijden en koffie/thee overdag zijn daarbij inbegrepen.

Lees van tevoren wel even de infofiche over het gastenverblijf op de website van de Abdij goed door. Daar staat duidelijk omschreven wat er van je verwacht wordt.

Vind je het lastig om zelf je tijd te vullen tijdens je verblijf? Of vind je het prettiger om beziggehouden te worden tijdens je retraite? Dan zou je ook eens naar het Dominicanenklooster van Huissen kunnen kijken, dat hele interessante retraiteprogramma’s aanbiedt (wel prijzig!). Je vindt hun meest recente aanbod op deze website.